Evlatlar arasında miras kavgası çıkmasın diye sağlığında gayrimenkul paylaşımı yapan ebeveynleri beklenmedik bir vergi cezası bekliyor. Uzmanlar, tapuda yapılan işlemin niteliğine dikkat edilmezse, bağış amacıyla yapılan devirlerin bile "satış" sayılarak ticari kazanç gibi vergilendirilebileceğini uyarıyor.
Türkiye’de birçok ebeveyn, mal varlıklarını hayattayken çocukları arasında paylaştırmak istiyor. Bu niyetle Tapu Müdürlüğü’ne giden vatandaşlar, işlemler sırasında çoğu zaman “rayiç bedel” üzerinden satış işlemi yapmaya yönlendiriliyor. Tapuda satış gibi işlem yapılan bu devirler ise, Maliye tarafından ticari kazanç faaliyeti olarak değerlendirilebiliyor.
“Gayrimenkul ticareti yapmışsınız” gerekçesiyle ceza
Birden fazla gayrimenkulü çocuklarına devreden ya da cami gibi kurumlara bağışlayan vatandaşlara, Gelir Vergisi Kanunu’nun 37. maddesi gerekçe gösterilerek ticari kazanç elde ettikleri iddiasıyla vergi ve ceza ihbarnameleri gönderiliyor.
Söz konusu maddede, “gayrimenkullerin alım, satım ve inşa işleriyle devamlı olarak uğraşanların bu işlerinden elde ettikleri kazançlar ticari kazanç sayılır” hükmü yer alıyor. Satış niyeti olmasa bile, birden fazla taşınmazın kısa süre içinde el değiştirmesi, ticari organizasyon sayılarak mükellefiyet doğurabiliyor.
Bağışlar bile ticari faaliyet sayılabilir
Özellikle “rayiç bedel” üzerinden tapu harcı ödenerek yapılan devir işlemlerinde, fiili olarak bir satış gerçekleşmemiş olsa bile, işlemin şekli nedeniyle bağış değil satış gibi değerlendiriliyor. Bu durum hem gelir vergisi hem de KDV açısından ciddi yükümlülükler doğurabiliyor.
Doğru yöntem: Hibe (bağış) işlemi yapılmalı
Uzmanlar, bu tür mağduriyetlerin yaşanmaması için tapuda yapılacak işlemin niteliğinin açıkça belirtilmesi gerektiğini vurguluyor. Eğer amaç satış değilse, “hibe” yani karşılıksız devir yapılmalı ve Veraset ve İntikal Vergisi kapsamında beyanname verilerek işlem tamamlanmalı.
Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’na göre; bir şahıstan diğerine ivazsız, yani karşılıksız şekilde geçen mallar için bu vergi uygulanıyor. Bu nedenle tapuda memurun, işlemi hibe olarak kaydetmesi ve buna uygun belge istemesi gerekiyor.
Vatandaş bilgilendirilmeli, yönlendirme doğru olmalı
Hukukçular ve mali müşavirler, vatandaşların bu işlemleri yaparken çoğu zaman detayları bilmediklerini ve doğru yönlendirilmediklerini belirtiyor. Yanlış yönlendirmeler nedeniyle yapılan işlemler, ileride büyük vergi cezalarına yol açabiliyor.
Tüm bu sebeplerle, miras veya hayır amacıyla yapılan taşınmaz devirlerinde işlemin hukuki mahiyetinin net olarak belirlenmesi, gereksiz vergisel risklerin önüne geçilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Emekli defterdar Ali Aslankaya'nın Ekonomim.com'da yer alan yazısından yararlanarak hazırlandı.
