Türkiye’de kiralama süreçlerinde uzun süredir tartışılan emlakçı komisyonu uygulaması yeniden gündemde. Sivil toplum kuruluşları, tüketici örgütleri ve birçok vatandaş, “komisyonu kiracı öder” uygulamasının ticaret hukukunun temel mantığıyla çeliştiğini belirterek düzenlemenin değiştirilmesi için çağrı yapıyor.
Önerilen yeni modele göre, emlakçılık hizmetini aslında satın alan tarafın ev sahibi olduğu; dolayısıyla komisyon ücretini de ev sahibinin ödemesi gerektiği savunuluyor. Bu yaklaşım, kiracılar üzerindeki ağır maliyet baskısını hafifletmeyi hedefliyor.
Hizmeti kim alıyorsa bedeli de o ödemeli
Mevcut uygulamada kiracılar, depozito ve peşin kiranın yanı sıra bir kira bedeline yakın tutarda emlakçı komisyonu ödemek zorunda kalıyor. Özellikle büyük şehirlerde bu bedel büyük bir ek yük oluşturuyor.
Uzmanlara göre ticari açıdan bakıldığında hizmeti alanın mülk sahibi olduğu açık:
Emlakçı mülkü pazarlıyor,
Kiracı buluyor,
Satış ve kiralama sürecini profesyonel olarak yönetiyor.
Bu nedenle “Hizmeti kim alıyorsa bedeli de o öder” prensibine uygun olarak komisyonun ev sahibine yüklenmesi gerektiği dile getiriliyor.
Gözler yüksek kiralara: Mevcut uygulama fiyatları yapay biçimde artırıyor mu?
Sektör yorumcuları, kiracıya yüklenen komisyonun piyasada iki temel soruna yol açtığını belirtiyor:
Aşırı taşınma maliyeti
Yüksek başlangıç giderleri, kiracıları taşınmaktan vazgeçirerek ev sahiplerinin fahiş zamlarını kabul etmek zorunda bırakabiliyor.
Fiyat köpüğü
Mülk sahipleri bir pazarlama maliyeti taşımadıkları için kiralama fiyatlarını daha rahat artırabiliyor. Bu da piyasanın genel seviyesini yukarı çekiyor ve kiraların yapay biçimde yükselmesine zemin hazırlıyor.
Düzenleme barınma krizini hafifletebilir
Gayrimenkul sektörü temsilcileri, komisyonun ev sahibine yüklenmesinin:
Kiracı üzerindeki mali baskıyı azaltacağını,
Taşınma hareketliliğini artıracağını,
Haksız kira artışlarına karşı kiracıları güçlendireceğini
vurguluyor.
Meclis’in emlak vergisi düzenlemeleriyle birlikte bu öneriyi de gündeme alıp almayacağı merak konusu. Olası bir yasal değişiklik, Türkiye’de kiralama piyasasının dengelerini önemli ölçüde etkileyebilir.
Uzman yorumu
Emlak ekonomisti Dr. ***:
“Komisyonun kiracıdan alınması, piyasa verimliliğini azaltan bir uygulama. Düzenleme geçerse daha rekabetçi ve sağlıklı bir kira piyasası oluşabilir.”
Kamuoyu tepkisi
Birçok kiracı, sosyal medyada “Taşınmak zaten lüks oldu, bir de komisyon yüzünden yük daha da artıyor” diyerek öneriye destek veriyor.
Rakamlarla komisyon yükü
Büyük şehirlerde ortalama komisyon: 1 kira + KDV
Ortalama taşınma maliyeti: 50–90 bin TL arası
Kiracıların %70’i komisyonu “yüksek mali baskı” olarak tanımlıyor
