İtalya’da resmî adıyla Yatırımcı Vizesi (Investor Visa for Italy) olarak uygulanan ve kamuoyunda “Altın Vize” olarak bilinen program, ülkede konut piyasası üzerinde ciddi baskı oluşturmaya başladı. Zorunlu ikamet şartı olmadan oturum izni sağlayan sistem, özellikle 2025 yılı itibarıyla yabancı yatırımcıların yoğun ilgisiyle karşılaştı.
2017 yılında yürürlüğe giren program kapsamında oturum izni alan çok sayıda yatırımcı, İtalya’daki gayrimenkulleri satın alarak bu konutları Airbnb ve benzeri kısa süreli kiralama platformlarında değerlendirmeye başladı. Bu durum, başta turistik şehirler olmak üzere ülke genelinde kira fiyatlarını hızla yukarı çekti.
Napoli krizin merkezinde
Konut krizinin etkileri en net şekilde Napoli’de hissedildi. Kentte kısa süreli kiralamaların hızla artması, dar gelirli ve işçi sınıfı mahallelerini doğrudan etkiledi. Napoli Belediye Meclis Üyesi Chiara Capretti, tabloyu şu sözlerle özetledi:
“Kısa süreli kiralamalar Napoli’de patlama yaptı. Bazı işçi sınıfı bölgelerde artık her üç evden biri kısa süreli kiralamaya ayrılmış durumda.”
Yerel yöneticilere ve aktivistlere göre, artan kira bedelleri nedeniyle birçok aile yaşadığı evlerden çıkarılıyor. Devlet destekli yenileme projeleri ve turizm baskısı, mahallelerin hızla yatırım odaklı alanlara dönüşmesine yol açıyor. 
İtalya Golden Visa yatırım seçenekleri
İtalya Yatırımcı Vizesi kapsamında yabancı yatırımcılara sunulan başlıca yatırım alternatifleri ve asgari tutarlar şöyle:
250 bin euro: İtalya’da kayıtlı yenilikçi (innovative) bir start-up şirketine yatırım
500 bin euro: İtalyan şirketlerinin sermayesine veya hisselerine yatırım
1 milyon euro: Kamu yararına projelere bağış (philanthropic donation)
2 milyon euro: İtalyan devlet tahvillerine yatırım
Bu yatırımları gerçekleştiren yabancı ülke vatandaşları, İtalya’da zorunlu ikamet şartı olmaksızın oturum izni elde edebiliyor. Ayrıca bu izin, Schengen bölgesinde serbest dolaşım hakkı da sağlıyor.
Uzman yorumu
Kentsel dönüşüm ve turizm ekonomisi uzmanlarına göre, Altın Vize programı doğrudan konut üretimini artırmadığı için arz-talep dengesini bozuyor. Satın alınan konutların önemli bir kısmının kısa süreli kiralamaya yönelmesi, yerel halkın barınma imkanlarını daraltıyor.
“Gerçeklik algısı kayboluyor”
Napoli’de yaşanan dönüşüm yalnızca konut piyasasıyla sınırlı değil. Turist yoğunluğunun artmasıyla birlikte kentin sosyal dokusunda da bozulma gözleniyor. Via Toledo çevresindeki aşırı restoranlaşma, tarihi Pironti Kitabevi’nin kapanarak tavernaya dönüşmesi ve sokaklarda artan atık sorunu, kentin otantik yapısını zedeliyor.
Belediye yönetimi ve sivil toplum kuruluşları, kısa süreli kiralamalara yönelik bazı sınırlamalar getirmiş olsa da, uygulamaların şu ana kadar sınırlı etki yarattığı ifade ediliyor.
Programın temel amacı neydi?
İtalya Yatırımcı Vizesi, ülkeye yabancı sermaye çekmek, ekonomik büyümeyi desteklemek ve kamu finansmanına katkı sağlamak amacıyla hayata geçirildi. Ancak eleştirmenlere göre programdan elde edilen kazançların önemli bir bölümü ya ülke dışına ya da İtalya’nın kuzeyindeki finans merkezlerine akıyor. Bu durum, güney şehirlerinde sosyal eşitsizliği daha da artırıyor.
Rakamlarla durum
Kısa süreli kiralamaların bazı Napoli mahallelerindeki payı: %30’a yakın
Programın yürürlük yılı: 2017
Yatırımcı ilgisinin hızlandığı dönem: 2025 ve sonrası
