Kira piyasasındaki hızlı artışlar kiracılar ve ev sahipleri arasında yeni anlaşmazlıklara yol açıyor. Son dönemin en dikkat çeken uyuşmazlıklarından biri ise “depozito iadesi” konusunda yaşanıyor. Ev sahipleri, depozitoyu ilk kira bedeli üzerinden iade etmek isterken, kiracılar ise güncel kira tutarını baz alarak geri almak istiyor. Ancak Yargıtay’ın verdiği emsal nitelikteki karar, bu konuda kiracıların lehine önemli bir kapı aralıyor.
Dilek G.’nin hikâyesi: 9.500 TL verdi, 19 bin TL istedi ama alamadı
Selin Irmak Kaçmaz'ın Hürriyet Gazetesindeki haberine göre, İstanbul Beşiktaş’ta üç yıl boyunca kiracı olarak kalan Dilek G., evden çıkarken depozitosunu son kira tutarı üzerinden almak istedi ancak ev sahibi yalnızca ilk ödediği 9.500 TL’yi iade etti. Üç yıl içinde kira 19 bin TL’ye çıkmıştı. Ev sahibiyle anlaşamayan Dilek G., mağduriyet yaşadığını belirterek, “Taşınma süreci zaten stresliydi, depozito konusunda da uğraşmak istemedim” dedi.
Borçlar Kanunu ne diyor?
Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Avukat Ali Güvenç Kiraz’a göre, Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesi depozito (güvence bedeli) ile ilgili net sınırlar koyuyor. Kiraya veren, en fazla üç aylık kira tutarı kadar güvence bedeli talep edebiliyor. Bu para vadeli bir tasarruf hesabına yatırılmalı ve tarafların onayı olmadan çekilememeli.
Ancak uygulamada bu kural genellikle ihlal ediliyor. Kiracılar çoğunlukla depozitoyu doğrudan ev sahibine elden teslim ediyor. Bu da iade aşamasında belirsizliklere neden oluyor.
Yargıtay: Güncel kira bedeline göre depozito iadesi yapılmalı
Ali Güvenç Kiraz, Yargıtay’ın emsal kararlarına dikkat çekiyor:
“2012 sonrası verilen kararlara göre, eğer depozito vadeli bir hesaba yatırılmadıysa ve mal sahibine elden verildiyse, iade de güncel kira bedeline göre yapılmalı. Örneğin, kira ilk başta 5.000 TL iken depozito 10.000 TL olarak verilmişse ve çıkarken kira 15.000 TL’ye yükselmişse, depozito da 30.000 TL olarak iade edilmelidir.”
Bu karar, yıllar içinde yüksek kira artışları yaşayan kiracılar için kritik bir gelişme. Ev sahiplerinin, depozitoyu eski kira bedeli üzerinden iade etme eğilimi artık yasal zemine aykırı hale geliyor.
Kiracıya uyarı: Bu maddeyi sözleşmeye sakın ekletmeyin!
Kiraz ayrıca kiracıları şu konuda uyarıyor:
“Kira sözleşmesine ‘depozito ilk kira tutarı üzerinden iade edilir’ gibi bir madde eklenmesini kesinlikle kabul etmeyin. Bu tür hükümler hem yasaya hem de Yargıtay kararlarına aykırıdır. Aksi durumda hak kaybı yaşanabilir.”
Depozito iadesi için 5 altın kural:
Depozito tutarını banka üzerinden, mümkünse vadeli hesaba yatırın.
Kira sözleşmesine ‘vadeli hesap’ detayını yazdırın.
Elden verilen depozitoda, banka dekontu veya yazılı belge alın.
Taşınmazdan çıkarken tutanakla teslim yapın.
Depozitonuz güncel kira bedeline göre hesaplanmalı; gerekirse hukuki yola başvurun.
Uzmanlar ne öneriyor?
Gayrimenkul hukukçuları, mevzuatın kiracılar lehine düzenlemeler içerdiğini ancak uygulamada bu hakların yeterince bilinmediğini vurguluyor. Bu nedenle hem kira sözleşmesinin dikkatle hazırlanması hem de çıkış sürecinde hakların doğru kullanılması büyük önem taşıyor.
