Kira sözleşmelerinde en çok tartışma yaratan konulardan biri olan depozito uygulaması, son dönemde artan uyuşmazlıklarla gündemde. Kakıcı & Şimşek Hukuk Bürosu kurucularından Av. Elvan Kakıcı Şimşek, hem kiracılar hem de ev sahipleri için depozito konusunda bilinmesi gerekenleri ve yasal çerçeveyi anlattı.
Depozito güvence bedelidir, kira yerine geçmez
Depozito, kiracının taşınmaza verebileceği zararları veya sözleşmeye aykırı davranışlarını teminat altına almak amacıyla alınır. Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesi bu ödemeyi “güvence” olarak tanımlar. Şimşek, “Depozito bir kazanç veya kira yerine geçen bir ödeme değildir. Zarar olmadığı takdirde kiracıya iade edilmelidir” dedi.
Üç aylık kira sınırını aşan depozito yasal değil
Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli, üç aylık kira bedelini aşamaz. Para veya kıymetli evrak olarak verilen depozitonun ise vadeli banka hesabında muhafaza edilmesi gerekiyor. Banka, bu teminatı yalnızca iki tarafın rızası, kesinleşmiş bir icra takibi veya mahkeme kararıyla serbest bırakabiliyor.
Depozitoyu son ay kirasına saymak hukuka aykırı
Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, kiracının son ay kirasını ödemeyip depozitodan düşülmesini talep etmesi. Av. Elvan Kakıcı Şimşek, bu yaklaşımın hukuken geçerli olmadığını belirterek, “Kiracı sözleşme boyunca kira ödemelerini tam yapmalıdır. Depozito, kira borcunu kapatmak için kullanılamaz” dedi.
Depozitonun iade şartları
Depozitonun kiracıya iadesi için kira sözleşmesinin sona ermiş olması, taşınmazın hasarsız ve sözleşmeye uygun şekilde geri teslim edilmesi gerekiyor. Ayrıca taraflar arasında başka bir alacak-borç ilişkisinin bulunmaması da şart. İade sürecinde, anahtar teslim tutanağı düzenlenmesi, ileride yaşanabilecek hukuki uyuşmazlıkların önüne geçiyor.
Güncel kira üzerinden iade mümkün mü?
Yargıtay kararlarına göre depozitonun iadesi, sözleşme tarihindeki kira-depozito oranı dikkate alınarak yapılmalı. Ancak taraflar sözleşmede “depozitonun aynen iade edileceği”ni kararlaştırmışsa, ödeme yapılan miktar üzerinden iade gerçekleştirilir.
Uzmanlar, kira sözleşmelerinin açık ve yazılı şekilde yapılmasını, teslim ve iade süreçlerinin tutanakla belgelenmesini ve tarafların haklarını bilmesini öneriyor. Böylece hem kiracı hem de ev sahibi için depozito, amacına uygun bir güvence aracı olarak işlev görmeye devam edebilir.
