Orta Doğu’da tırmanan İran merkezli jeopolitik gerilim, küresel ekonomi üzerinden konut piyasalarını etkilemeye başladı. İngiltere Merkez Bankası’nın yayımladığı son değerlendirmeye göre, savaşın tetiklediği ekonomik dalga ülkede milyonlarca ev sahibini doğrudan etkiliyor.
5.2 milyon hane mortgage baskısıyla karşı karşıya
Rapora göre önümüzdeki iki buçuk yıllık süreçte yaklaşık 5.2 milyon hanenin mortgage ödemelerinde artış yaşanması bekleniyor. Bu rakam, savaş öncesinde öngörülen 3.9 milyon seviyesinin oldukça üzerine çıktı.
Özellikle 1.3 milyon hanenin, artan faiz oranları nedeniyle ciddi ödeme şoku yaşayacağı belirtiliyor. Ancak yetkililer, bu etkinin 2022’de yaşanan mini bütçe krizine kıyasla daha sınırlı kalabileceğini ifade ediyor.
Enerji fiyatları konut finansmanını vuruyor
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri hamleleri sonrasında petrol ve doğalgaz fiyatlarında hızlı bir yükseliş görüldü. Artan enerji maliyetleri, enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluştururken devletlerin borçlanma maliyetlerini de artırıyor.
Bu gelişmeler doğrudan mortgage faizlerine yansıyor. İngiltere Merkez Bankası, ekonomik görünümün bu gelişmeler ışığında “kötüleştiğini” açık şekilde ortaya koyuyor.
Faiz indirimi beklentisi zayıfladı
Geçtiğimiz yıl düşüş eğilimine giren faiz oranlarının, yükselen enflasyon riski nedeniyle sabit kalabileceği hatta yeniden artabileceği belirtiliyor. Halihazırda politika faizi yüzde 3.75 seviyesinde bulunuyor.
Bu durum, konut kredisi faiz oranlarının da yukarı yönlü hareket etmesine neden oluyor.
Mortgage faizleri yükseldi, seçenekler daraldı
Son bir aylık veriler mortgage piyasasında dikkat çekici bir daralmaya işaret ediyor:
- İki yıllık sabit mortgage faizi: %5.84
- Beş yıllık sabit mortgage faizi: %5.75
- Toplam mortgage ürünü: 8.500’den 7.000’e geriledi
Piyasada uygun kredi seçeneklerinin azalması, özellikle ilk kez konut alacaklar için erişimi zorlaştırıyor.
Konut piyasasında yavaşlama sinyali
İngiltere’nin önde gelen finans kuruluşlarından Nationwide, artan maliyetlerin konut satışları ve fiyatları üzerinde baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Uzmanlara göre enerji fiyatlarındaki yükseliş ve kredi maliyetlerindeki artışın devam etmesi halinde:
- Konut talebinde düşüş
- Fiyat artış hızında yavaşlama
- Satış adetlerinde gerileme
gibi etkiler daha belirgin hale gelebilir.
Rakamlarla
- 1.3 milyon kişi: Mortgage ödeme şoku riski
- 5.2 milyon hane: Artıştan etkilenmesi beklenen toplam kesim
- %5.84: 2 yıllık ortalama mortgage faizi
- %5.75: 5 yıllık ortalama mortgage faizi
- 7.000: Güncel mortgage ürün sayısı
Uzman yorumu
Ekonomistler, jeopolitik risklerin artık sadece enerji piyasalarını değil doğrudan konut finansmanını da etkilediğine dikkat çekiyor. Özellikle küresel enflasyon baskısının yeniden güç kazanması, merkez bankalarının faiz indirim planlarını ertelemesine yol açabilir.
Bu da konut piyasasında kısa vadede toparlanma ihtimalini zayıflatıyor.
