Ankara’nın gündemi: Fakir hanelerde kira yükü ağırlaşıyor
TÜİK, 9 Aralık’ta enflasyon hesaplama yöntemine ilişkin ekonomist ve gazetecilerin katıldığı bir bilgilendirme toplantısı düzenledi. Toplantıdan çıkan en kritik başlık, her yıl güncellenen tüketici sepetinde kiranın ağırlığının düşürülecek olmasıydı. Bu değişiklik, kamuoyunda "kira payı azalacaksa açıklanan enflasyon da düşer" tartışmasını beraberinde getirdi.
Merkez Bankası’nın 2026’yı enflasyon beklentilerini kırma yılı ilan ettiği bir dönemde, tüketici enflasyonunun en önemli bileşeni olan kira kalemine yeniden bakmak daha önemli hale geliyor.
Yoksul hanelerde kira payı hızla yükseldi
Ekonomim’den Maruf Buzcugil’in haberinde yer alan verilere göre, enflasyon sepetindeki ağırlık düşerken yoksul hanelerin bütçesinde kira yükü son üç yılda belirgin biçimde arttı. TEPAV uzmanı Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz’ın hesaplamaları, durumun ciddiyetini ortaya koyuyor:
En yoksul yüzde 20’lik kesimin toplam harcamalarında konut ve kiranın payı 2023’te yüzde 29,2 idi.
2024’te bu oran yüzde 33,2’ye yükseldi.
Prof. Yılmaz, 2025’te kira artış oranlarındaki farklılaşmanın yoksul ve orta gelirli haneler üzerinde daha ağır bir mali baskı yaratacağını belirtiyor. Tahminlere göre kira payı 2025’te yüzde 36 seviyelerine dayanacak.
Uzman yorumu
Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz:
“2025’te kira grubundaki artış, düşük gelirli kesimler üzerinde daha sert bir baskı oluşturacak. Enflasyon farklılaşması nedeniyle kira yükü, gelir içindeki payı yüzde 36’lar civarına taşıyabilir.”
IMF bile uyardı: Eşitsizlik büyüyor
Genellikle yoksulluk üzerine analizleri Dünya Bankası yaparken, IMF’in 21 Kasım tarihli raporunda bu kez düşük gelirli kesimlere ayrı bir vurgu yapıldı.
IMF, Türkiye değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Enflasyon beklentilerinin yükselmesi gelir ve servet eşitsizliklerini artırıyor.”
Aynı raporda, 2026–2027 döneminde daha düşük enflasyon ve faiz giderleriyle GSYH’nin yüzde 1’i kadar mali alan yaratılabileceği belirtiliyor. Bu kaynağın, yaşam maliyeti artışından en çok etkilenen yoksul kesimlere yönlendirilmesi öneriliyor.
Rakamlarla: Kira yükü
2023’te yoksul hanelerde kira payı: yüzde 29,2
2024’te kira payı: yüzde 33,2
2025 tahmini: yüzde 36
IMF’in Türkiye uyarısı: “Eşitsizlik büyüyor”
MB’nin 2026 hedefi: Enflasyon beklentilerini kırmak
Türkiye’de asgari ücret ve düşük gelirli çalışanlar, enflasyon tahminlerinin sürekli güncellenmesine rağmen gelirlerinin aynı hızda artmaması nedeniyle giderek daha kırılgan hale geliyor. 2026’ya doğru kira enflasyonu, hane halkı bütçelerinin en kritik kalemi olarak öne çıkacak. TÜİK’in sepet güncellemeleri ve kira artışlarının gerçek hayattaki etkisi, önümüzdeki dönemde daha yakından izlenecek.
