Türkiye'de konut ve kira fiyatlarındaki artış son yıllarda hız kazanırken, asgari ücretlinin barınma imkanları giderek daralıyor. 2010 yılından 2024 yılı sonuna kadar geçen 14 yıllık süreçte ev fiyatları ve kiralar katlanarak arttı. Ancak gelir artışı, özellikle ev sahibi olma noktasında, bu yükselişin oldukça gerisinde kaldı.
Kira Fiyatları Katlandı
TÜİK verilerine göre, 2010 yılında gerçek kira bedeli ortalama 488 TL seviyesindeyken, 2015 yılında 669 TL’ye, 2020’de 1.122 TL’ye ulaştı. En son 2022 Nisan’da açıklanan 1.408 TL’lik kira fiyatı baz alındığında ve TÜİK’in harcama kalemlerindeki artış oranı uygulandığında, 2024 sonunda bu rakam 8.170 TL seviyesine yükseldi. Bu da kiraların 14 yılda yaklaşık %1.574 oranında arttığını ortaya koyuyor.
Ev Fiyatlarında Fahiş Artış
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) verilerine göre, 100 metrekarelik bir konutun ortalama fiyatı 2010 yılında 106 bin TL iken, bu rakam 2015’te 221 bin TL’ye, 2020’de 397 bin TL’ye, 2024 sonunda ise 3 milyon 606 bin TL’ye çıktı. Bu, konut fiyatlarında yaklaşık %3.292 oranında bir artış anlamına geliyor.
Kiraya Göre Ev Fiyatı Uçtu
Ev fiyatlarının kira bedellerine oranı da yıllar içinde büyük fark yarattı. 2010 yılında bir ev fiyatı yaklaşık 218 kira ederken, 2024’te bu oran 441 kira seviyesine çıktı. Bu da bir kişinin ev almak için hiç harcama yapmadan 441 ay, yani yaklaşık 36 yıl kira ödemesi gerektiği anlamına geliyor.
Asgari Ücret Kira Ödemeye Yetişiyor, Ev Almaya Yetmiyor
Asgari ücret, kira artışlarına kıyasla bir nebze daha avantajlı görünse de ev alım gücü bakımından geriledi. 2010 yılında asgari ücret, TÜİK'in hesapladığı ortalama kira bedelinin 1,56 katıydı. Bu oran 2024’te 2,08’e çıktı. Yani asgari ücretli kişi maaşıyla iki aylık kirayı ödeyebiliyor.
Ancak konut fiyatları karşısındaki durum tam tersi. 2010 yılında asgari ücret bir evin %0,72’sine denk gelirken, 2024’te bu oran %0,47’ye düştü. Yani 2010’da 139 ayda ev alınabilirken, 2024’te bu süre 213 aya çıktı.
Barınma Krizi Derinleşiyor
Gelir ile barınma maliyetleri arasındaki uçurum her geçen yıl büyüyor. Kira ödemeleri asgari ücretliler için hâlâ mümkün olsa da, ev sahibi olma hayali her geçen yıl daha da uzaklaşıyor. Uzmanlar, barınma krizinin çözümü için kalıcı sosyal konut politikalarının ve kira denetim sistemlerinin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.
