Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), altın birikiminin konut piyasası üzerindeki etkisini mercek altına aldı. “Altın Kanalı: Altın Tasarruf Eğilimleri Türkiye’de Konut Piyasasını Nasıl Şekillendiriyor?” başlıklı araştırma, özellikle son yıllarda hızla yükselen konut fiyatlarının arkasındaki dinamiklere yeni bir boyut kazandırdı.
Araştırmaya göre, altın tasarruf oranının yüksek olduğu illerde konut fiyatları, diğer illere kıyasla ortalama %10 daha fazla artış gösterdi. Çalışma, 2023-2025 döneminde küresel altın fiyatlarındaki yükselişi “dışsal şok” olarak ele alarak bu etkinin doğrudan konut piyasasına yansımasını analiz etti.
Altın zenginliği konuta yöneliyor
Araştırmada, Türkiye’de hane halklarının altın ve benzeri alternatif varlıklara yüksek oranda yatırım yaptığına dikkat çekildi. Bu birikimlerin, özellikle fiyat artışlarının hızlandığı dönemlerde konut piyasasına yöneldiği tespit edildi.
Ekonomistler bu durumu “servet etkisi” olarak tanımlıyor. Altın fiyatlarındaki artış, hane halkının bilançosunu güçlendirirken, bu servetin bir kısmı konut alımına yöneliyor. Bu da doğrudan fiyatları yukarı itiyor.
Kredi değil nakit belirleyici oldu
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri ise finansman yapısında yaşanan değişim oldu.
Nakit konut satışlarının payı arttı
Krediyle yapılan satışlarda belirgin artış görülmedi
İkinci el konut arzı geriledi
Bu tablo, konut piyasasında kredi genişlemesinden ziyade “nakit likiditenin” fiyatları belirlediğini ortaya koyuyor.
İkinci elde satışlar neden düştü?
Çalışmaya göre, altın kaynaklı servet artışı sadece talebi artırmakla kalmadı, aynı zamanda arzı da sınırladı.
Konut sahiplerinin finansal durumlarının güçlenmesi, satış baskısını azalttı. Bu durum, özellikle ikinci el piyasada arzın daralmasına ve fiyatların daha da yukarı gitmesine neden oldu.
Politika yapıcılar için kritik uyarı
TCMB araştırması, para politikası açısından önemli bir uyarı da içeriyor. Geleneksel olarak kredi kanallarına odaklanan politika setlerinin, bu tür “servet etkilerini” göz ardı etmemesi gerektiği vurgulanıyor.
Altın gibi alternatif tasarruf araçlarının, nakit etkisi üzerinden konut gibi reel varlıklarda fiyat artışını tetikleyebileceği ifade ediliyor.
Rakamlarla öne çıkan bulgular
Altın tasarrufu yüksek illerde fiyat artışı: +%10
İncelenen dönem: 2023-2025
Nakit satışlarda artış: Var
Kredi satışlarında artış: Yok
İkinci el arz: Azalış eğiliminde
Uzman yorumu
Gayrimenkul piyasasında uzun süredir tartışılan “fiyat artışlarının nedeni kredi mi, yoksa alternatif yatırım araçları mı?” sorusu, bu araştırmayla yeni bir yanıt bulmuş oldu. Bulgular, Türkiye gibi altın tasarrufunun yaygın olduğu ülkelerde konut fiyatlarını sadece faiz politikasıyla açıklamanın yetersiz kalabileceğini gösteriyor.
