Azerbaycan devlet enerji şirketi SOCAR, İtalya’nın en büyük akaryakıt dağıtım ağlarından birine sahip olan Italiana Petroli (IP)’yi satın alma sürecini resmen tamamladı. Şirketten yapılan açıklamaya göre, API Holding’e ait hisselerin yüzde 99,82’si devralındı ve işlem gerekli tüm Avrupa Birliği ile İtalya düzenleyici onaylarının ardından kapandı.
Yaklaşık 90 yıllık geçmişe sahip IP, İtalya genelinde 4 bin 500’den fazla akaryakıt istasyonu, iki büyük rafineri ve ulusal ölçekte depolama-lojistik altyapısıyla ülkenin enerji arzında kritik rol oynuyor. Bu satın alma, SOCAR’ın yalnızca tedarikçi değil, Avrupa’da doğrudan perakende ve rafineri oyuncusu olma hedefini güçlendirdi.
İtalyan şirket neden satıldı?
Satışın perde arkasında yalnızca finansal bir teklif değil, Avrupa enerji sektöründe yaşanan yapısal dönüşüm bulunuyor. IP’nin sahibi olan Brachetti Peretti ailesi, şirketi yaklaşık üç kuşaktır kontrol ediyordu. Ancak son yıllarda Avrupa’da fosil yakıt sektörünün düşük büyüme beklentisi, enerji dönüşüm yatırımlarının maliyeti ve rafineri faaliyetlerindeki marj baskısı, aile şirketlerinin büyük oyunculara satışını hızlandırdı.
Reuters kaynaklarına göre satış süreci 2024’ün son çeyreğinde başlatılan rekabetçi bir ihale ile yürütüldü. Brachetti Peretti ailesinin şirket için yaklaşık 2,5 milyar euro işletme değeri talep ettiği, ayrıca IP’nin kasasında yaklaşık 500 milyon euro nakit bulunduğu belirtildi. Bu da ailenin yüksek değerleme fırsatını değerlendirerek çıkış yaptığı yorumlarını güçlendirdi.
Sektör uzmanlarına göre asıl neden, Avrupa’da geleneksel akaryakıt dağıtım şirketlerinin elektrikli araç dönüşümü, karbon düzenlemeleri ve sürdürülebilir yakıt yatırımları nedeniyle çok yüksek sermaye gerektiren yeni bir döneme girmesi. Aile sahipliğindeki şirketler, bu dönüşüm maliyetini tek başına üstlenmek yerine küresel enerji devlerine satış yolunu seçiyor.
SOCAR neden özellikle İtalya’yı seçti?
SOCAR için İtalya tesadüfi bir pazar değil. İtalya, Azerbaycan doğalgazının Avrupa’daki en büyük giriş kapılarından biri. Azeri gazı, Southern Gas Corridor ve Trans Adriatic Pipeline üzerinden İtalya’ya ulaşıyor. Ham petrol ise Baku-Tbilisi-Ceyhan pipeline üzerinden Akdeniz’e taşınıyor.
Bu nedenle SOCAR, yıllardır tedarik ettiği pazarda şimdi dağıtım ve rafineri zincirine de sahip olarak dikey entegrasyon sağlıyor. Yani sadece petrol ve gaz satan değil, bunları son kullanıcıya ulaştıran bir enerji oyuncusuna dönüşüyor.
Uzmanlar, satın almanın SOCAR’a üç stratejik avantaj sağladığını belirtiyor:
Rakamlarla satın alma
|
- Avrupa’da güçlü bir son kullanıcı ağına erişim
- Rafineri ve depolama altyapısıyla arz güvenliği
- Yenilenebilir yakıt dönüşümünde hazır operasyonel platform
Avrupa enerji piyasasında yeni dönem
Bu satın alma, Avrupa’da son dönemde art arda gerçekleşen büyük enerji devirlerinin devamı niteliğinde görülüyor. Özellikle İtalya’da son iki yılda aile şirketlerine ait köklü rafineri ve dağıtım varlıklarının uluslararası fonlar ve devlet şirketlerine satılması dikkat çekiyor.
Analistler, SOCAR-IP anlaşmasının Türkiye açısından da önemli olduğunu belirtiyor. Çünkü SOCAR, Türkiye’de SOCAR Türkiye üzerinden petrokimya, liman ve rafineri yatırımlarıyla zaten güçlü bir konumda. İtalya hamlesi, şirketin Akdeniz enerji koridorunda Türkiye-İtalya hattını daha entegre hale getirebilir.
u anlaşma, yalnızca bir şirket satın alımı değil; Avrupa enerji haritasında Azerbaycan’ın etkisini artıran stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor. İtalya’nın enerji altyapısındaki böylesine köklü bir markanın el değiştirmesi, kıtadaki enerji sektöründe yeni birleşme ve satın almaların da önünü açabilir.
