Kooperatiflerin, tarım alanlarına hobi bahçesi kurması yasaklanıyor

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler ve teklife imza atan milletvekillerinin TBMM Başkanlığı’na sunduğu “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Çeltik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nde, tarım arazilerinin korunması ön planda. Genel gerekçede açıkça belirtildiği üzere, “hobi bahçesi” adı altında tarım dışı kullanımın önlenmesi, izinsiz yapılaşmanın engellenmesi ve tarım arazilerinin izinsiz bölünmesinin durdurulması hedefleniyor. 

Kooperatifler yoluyla arazi edinimi tamamen kısıtlanıyor

Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nda yapılan değişikliklerle:

• Tarımsal amaçlı olmayan kooperatifler (yapı kooperatifi, konut kooperatifi vb.), 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarındaki “tarımsal niteliği korunacak alanlar” ile bu planlar dışında kalan Toprak Koruma Kanunu’na tabi tüm tarım arazilerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinemeyecek.
• Sadece tarımsal amaçlı faaliyet gösteren kooperatifler bu alanlarda arazi edinebilecek, ancak bu da Tarım ve Orman Bakanlığı’nın iznine bağlanacak.

Bu düzenleme, son yıllarda büyükşehir çevrelerinde hızla yayılan “hobi bahçesi” modelinin temelini oluşturan kooperatif-şirket-dernek yapılanmalarını doğrudan hedef alıyor. Kooperatifler aracılığıyla tarım arazisi alınıp fiili taksim edilerek üyelerine “bahçe” adı altında konut/parsel satılması engelleniyor.  

İzinsiz yapılaşmaya altyapı ve ağır idari cezalar

Teklifte ayrıca:

• Tarımsal amaçlı arazi kullanım plan ve projelerine aykırı hareket edenlere, bozulan her metrekare için 2.500 TL idari para cezası (1000 TL’den az olmamak kaydıyla) uygulanacak. Projeye uyması için en fazla 2 ay süre verilecek.
• İzin alınmadan tarım arazisine yapılan her türlü yapı ve tesise elektrik, su ve doğal gaz bağlantısı yasaklanacak.
• Bu yasağa rağmen bağlantı yapan idare, kurum veya kuruluşlara her abone başına 100 bin TL idari para cezası verilecek. Abonelik 30 gün içinde iptal edilmezse, her ay için ekstra 100 bin TL ceza uygulanacak.

Bu maddeler, “hobi bahçesi” adı altında kurulan izinsiz yapıların fiilen kullanılamaz hale getirilmesini sağlıyor. Elektrik-su-gaz bağlanamayınca yapılaşma ekonomik olarak sürdürülemez hale gelecek.

Mevcut haberlerde neden ayrıntı yok?

Teklif çok yeni (12 Mart 2026’da sunuldu) ve henüz TBMM’de komisyona sevk edilmedi. Basın toplantısında ve genel gerekçede “hobi bahçesi önlenmesi” vurgusu yapılsa da, madde metinleri ve kesin ceza miktarları resmi haber bültenlerinde sınırlı kaldı.

Diğer ilgili düzenlemeler (kısaca)

• Çeltik ekimi: 1936 Çeltik Kanunu güncelleniyor. Köy/mahallelerde mesafe 50 metre, il/ilçe merkezlerinde 500 metre olarak yeniden belirleniyor.
• Orman alanları: 2/B kapsamındaki bazı alanlarda yeniden değerlendirme imkanı getiriliyor.

Özetle, teklif tarım arazilerini kooperatif yasağı + altyapı yasağı + ağır cezalar üçlüsüyle koruyor. Hobi bahçesi adı altında tarım topraklarının konutlaşmasına ve parçalanmasına son vermeyi amaçlıyor. Teklif TBMM’de görüşülmeye başladığında madde metinleri kamuoyuna daha net ulaşacak.

İlk çalışma değil. Pakdemirli'nin bakanlığı döneminde adım atılmıştı

Tarım arazilerinin kooperatif gibi aracılarla hobi bahçeleri şeklinde bölünüp pazarlanması, 2020 yılında kabul edilen yasa değişikliğiyle engellenmeye çalışılmıştı. Dönemin Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, yasadaki boşlukların istismar edildiğini belirterek, "Kanundaki boşluklar istismar edilerek ortaya çıkarılan hobi bahçesi sorununu en kısa zamanda çözmüş olacağız" açıklamasını yapmıştı.

Bu kapsamda, 29 Ekim 2020'de TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen "Gıda, Tarım ve Orman Alanında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun" (7255 sayılı Kanun) ile tarım arazilerini hobi bahçeleri aracılığıyla bölüp satan ve pazarlayanlara 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası getirilmişti.

Ayrıca, plan ve projelere aykırı hareket edenlere bozulan her metrekare için 10 TL (1000 TL'den az olmamak üzere) idari para cezası uygulanması hükme bağlanmıştı. Çiftçi-Sen gibi bazı sivil toplum kuruluşları da bu yasaya destek vermişti.Ancak uygulamada sorunların devam etmesi üzerine, 2026'daki yeni teklif daha kapsamlı ve caydırıcı önlemler getiriyor.