Kiracı her gideri ödemek zorunda değil
Site ve apartmanlarda yükselen aidat miktarları, kiracılar ile yönetimler arasında en sık yaşanan gerilim başlıklarından biri haline geldi. Ay sonunda sunulan toplu ödeme listelerinde pek çok kalem detaylandırılmadığı için, kiracılar çoğu zaman yasal olarak ödemek zorunda olmadıkları demirbaş giderlerini de karşılamak zorunda kalıyor.
Oysa Kat Mülkiyeti Kanunu, giderleri iki temel başlık altında ayırarak bu konuda net bir çerçeve çiziyor: İşletme giderleri kiracıya, yatırım ve demirbaş niteliğindeki giderler ise mülk sahibine ait.
1. İşletme bütçesi: “Kullanıyorsan öde” (Kiracının sorumluluğu)
Kiracılar, günlük kullanımın parçası olan ve tüketilen hizmetlerden sorumludur. Bu giderler kiracının o binada bulunduğu süre boyunca aldığı hizmetin karşılığıdır.
İşletme giderlerine örnekler:
Kapıcı ve personel maaşları
Bina temizliği
Güvenlik hizmetleri
Ortak alan elektrik ve su giderleri
Havuz bakımı
Periyodik bakım masrafları
2. Yatırım bütçesi: “Mülke değer katan gider” (Ev sahibinin sorumluluğu)
Asıl karışıklık bu noktada yaşanıyor. Binaya değer katan, kalıcı değişiklik içeren giderler “yatırım” ya da “demirbaş” olarak değerlendirilir ve kiracının sorumluluğunda değildir.
Yatırım ve demirbaş giderlerine örnekler:
Asansörün tamamen yenilenmesi veya ağır bakımı
Dış cephe yalıtımı (mantolama)
Çatı tadilatı
Apartman görevlisinin kıdem tazminatı
Boya, badana, büyük tadilatlar
Kamuoyu tepkisi
Yüksek aidat artışları özellikle büyük şehirlerde kiracılar tarafından büyük tepki topluyor. Kiracılar, yatırım niteliğindeki giderlerin kendilerine yansıtılmasının haksızlık olduğunu belirtiyor.
Uzman yorumu
Hukukçular, “Yatırım giderlerinin kiracıya yüklenmesi yasaya aykırıdır. Yönetim, bu tür harcamalar için doğrudan maliklerden tahsil yoluna gitmelidir” değerlendirmesinde bulunuyor.
Aidat kirayı geçemez: Kiracı için kritik koruma
Yasalara göre bir kiracının sorumlu tutulabileceği aidat ve ortak gider miktarı, ödediği kira bedeliyle sınırlıdır.
Eğer aidat veya ek bütçe kira bedelini aşıyorsa, kiracı en fazla kira tutarı kadar ödeme yapmakla yükümlüdür.
Aradaki farkı ise yönetim yalnızca kat malikinden tahsil edebilir.
Rakamlarla
Türkiye genelinde aidat artış oranları son 2 yılda %200’ün üzerine çıktı.
Büyükşehirlerde ortalama aidat tutarı kira bedelinin %30’una yaklaşmış durumda.
Kiracılar ne yapmalı?
Detaylı ekstresi isteyin: İşletme projesi ve harcama kalemlerini inceleyin.
Demirbaşları ayırın: “Asansör değişimi”, “kıdem tazminatı”, “mantolama” gibi kalemlerin size ait olmadığını bilin.
Sözleşmeye bakın: Sözleşmede aksi yazsa bile demirbaş giderleri mülk sahibine aittir.
Ödemeleri belgelendirin: Hatalı ödemeler varsa kiranızdan mahsup edebilirsiniz.
