İstanbul'da deprem riskine karşı kentsel dönüşümü hızlandırma amacıyla getirilen çatı katı düzenlemesi, önemli bir hukuki engelle karşılaştı. İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Meclisi, 13 Mart 2025 tarihinde aldığı 414 sayılı kararla, İstanbul genelindeki 1/5000 ölçekli nazım imar planlarına "çatı katlarına ilişkin plan notu" eklenmesini sağlamıştı.Bu düzenleme ile belirli şartlar altında (saçaklar dahil son kat tavan döşemesi sınırları ve çatı eğimi içinde kalmak kaydıyla) çatı alanlarının bağımsız bölüm olarak iskân edilebilmesi ve tapu alınabilmesi hedefleniyordu.Amaç, kat karşılığı anlaşmalarda hak sahiplerine ek avantaj sağlayarak dönüşüm süreçlerini hızlandırmak, kaçak çatı kullanımlarını önlemek ve orta gelir grubuna yönelik konut üretimini artırmaktı.Ancak TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, söz konusu kararın şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğunu ileri sürerek iptal davası açtı. Dava dosyası İstanbul 14. İdare Mahkemesi'nde 2025/1697 esas numarasıyla görüldü. Mahkeme, 6 Ocak 2026 tarihli ara kararıyla, işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğabileceği ve hukuka aykırılık ihtimalinin bulunduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına hükmetti.İBB'nin bu karara yaptığı itiraz ise Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi tarafından reddedildi. Böylece yürütmeyi durdurma kararı kesinleşmiş oldu.Uygulamada Ne Anlama Geliyor?
- Dava esastan sonuçlanıncaya kadar İBB Meclis kararına dayalı çatı katı uygulamaları hukuken askıya alındı.
- 1/5000 ölçekli üst planlara dayalı bu düzenleme durdurulduğu için, ilçe belediyelerinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında çatı katı eklemesi yapsa bile, verilen ruhsatlar üst plana aykırı kalabilir.
- Ruhsat sonrası inşaat başlaması durumunda, ileride ruhsat iptali riski doğabilir. "Kazanılmış hak" iddiası da bu aşamada geçerli olmayabilir.
- Vatandaşların çatı katı planlı ruhsat başvurusu yapması ve ilçe belediyelerinin vermesi büyük risk taşıyor. Özellikle kentsel dönüşüm anlaşmaları yapan malikler ve müteahhitler mağduriyet yaşayabilir.
