Riskli yapı tespiti için geri sayım başladı: Yarısı Bizden desteğinde son tarih 31 Aralık 2026

İstanbul'da deprem riskine karşı kentsel dönüşüm çalışmaları hız kazanırken, "Yarısı Bizden" kampanyasından yararlanmak isteyen vatandaşlar için kritik bir takvim işlemeye başladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yürüttüğü kampanya kapsamında konut başına sağlanan 1 milyon 875 bin TL'lik destekten faydalanabilmek için, binaların en geç 31 Aralık 2026 tarihine kadar "riskli yapı" kararı aldırması gerekiyor.

Gülistan Alagöz'ün Hürriyet'te yer alan haberine göre, yaklaşık 600 bin konutun acilen dönüşmesi gerektiği, toplamda ise 1,5 milyon riskli konutun bulunduğu İstanbul'da kamu destekleri dönüşüm sürecine önemli ivme kazandırıyor. Yetkililer, yıl sonuna doğru oluşabilecek yoğunluk nedeniyle vatandaşların işlemlerini son günlere bırakmaması gerektiği konusunda uyarıyor.

Riskli yapı tespiti için kimler başvuru yapabiliyor?

Riskli yapı tespiti için tüm kat maliklerinin onayı gerekmiyor. Mevzuata göre maliklerden herhangi birinin veya kanuni temsilcisinin başvurusu süreci başlatmaya yetiyor.

Başvuru, masrafları bina sakinlerine ait olmak üzere Bakanlık tarafından lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Böylece tek bir ev sahibinin talebiyle dahi binanın risk durumunun resmi olarak incelenmesi mümkün oluyor.

Deprem dayanıklılık raporu ile risk tespiti arasındaki fark ne?

Uzmanlara göre vatandaşların en çok karıştırdığı konuların başında deprem dayanıklılık raporu ile resmi risk tespiti geliyor.

Üniversiteler, belediyeler veya özel mühendislik firmaları tarafından hazırlanan deprem dayanıklılık raporları ve hızlı tarama testleri, binanın olası risk durumunu ortaya koyuyor. Ancak bu sonuçlar kamu kurumlarına bildirilmiyor ve doğrudan yıkım ya da tahliye sürecini başlatmıyor.

Buna karşılık Yarısı Bizden kampanyasından yararlanabilmek için mutlaka Bakanlık lisanslı kuruluşlar tarafından resmi risk tespiti yapılması gerekiyor. Bu incelemelerde binadan karot numunesi alınıyor, gerektiğinde zemin etütleri gerçekleştiriliyor ve hazırlanan rapor resmi değerlendirmeye sunuluyor.

Riskli yapı tespiti süreci nasıl işliyor?

Lisanslı kuruluş tarafından hazırlanan rapor, elektronik sistem üzerinden Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'ne veya ilgili belediyeye iletiliyor.

Raporda eksiklik bulunmaması halinde tapu kaydına "riskli yapı" şerhi işlenmesi için tapu müdürlüğüne bildirim yapılıyor. Ardından süreç şu şekilde ilerliyor:

• Riskli yapı tutanağı binaya asılıyor.

• Maliklere e-Devlet üzerinden bildirim yapılıyor.

• Karar ilgili mahalle muhtarlığında 15 gün süreyle ilan ediliyor.

• Tapu kayıtlarına riskli yapı şerhi düşülüyor.

Binanın büyüklüğüne bağlı olarak risk değerlendirme süreci genellikle 10 ila 30 gün arasında tamamlanıyor.

Risk tespiti maliyeti ne kadar?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı lisansına sahip kuruluşlar tarafından yapılan risk tespitlerinde ücretler binanın büyüklüğüne göre değişiyor.

Sektör temsilcilerinin verdiği bilgilere göre:

• 10 kata kadar olan yapılarda risk tespiti bedeli ortalama 50 bin ila 70 bin TL arasında değişiyor.

• Bu tutar bina malikleri arasında paylaştırılıyor.

• 10 katın üzerindeki yapılarda ise her kat için yaklaşık 35 bin ila 40 bin TL arasında ücret uygulanıyor.

Uzmanlar, dönüşüm çalışmalarının yoğunlaştığı ilçelerde talebin arttığını ve yıl sonuna yaklaşıldıkça fiyatların yükselme riski bulunduğunu belirtiyor.

Riskli yapı kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. Riskli yapı kararına karşı maliklerin itiraz hakkı bulunuyor.

Muhtarlıkta yapılan ilanın sona ermesinden itibaren 15 gün içerisinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'ne veya belediyeye dilekçe verilerek itiraz yapılabiliyor.

İtiraz halinde teknik heyet raporu yeniden inceliyor ve yapının riskli veya risksiz olduğuna ilişkin nihai kararı veriyor. Ancak itiraz süreci nedeniyle kesin sonucun alınması 3 ila 4 ay kadar uzayabiliyor.

Riskli yapı kesinleşince ne oluyor?

İtiraz edilmemesi veya yapılan itirazın reddedilmesi durumunda riskli yapı kararı kesinleşiyor.

Bu aşamadan sonra hak sahiplerine tahliye ve yıkım tebligatları gönderiliyor. Tebligat süreci;

• Yapıya tutanak asılması,

• e-Devlet üzerinden bildirim yapılması,

• Muhtarlıkta ilan edilmesi

şeklinde yürütülüyor.

İdare tarafından bina sahiplerine tahliye ve yıkım için en fazla 90 günlük süre tanınıyor. Bu süre içerisinde yıkım gerçekleştirilmezse elektrik, su ve doğal gaz hizmetlerinin kesilmesi için ilgili kurumlara bildirim yapılabiliyor.

Son düzenlemelerle birlikte risk tespiti ve yıkım süreçlerinde kolluk kuvvetlerinin devreye girmesi de mümkün hale geldi. Böylece inceleme veya yıkım işlemlerinin engellenmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. 

Yarısı Bizden kampanyasında vatandaş ne kadar destek alıyor?

İstanbul'un 39 ilçesinde uygulanan kampanya kapsamında hak sahiplerine önemli finansman desteği sağlanıyor.

Konutlar için destek tutarları

• 875 bin TL hibe

• 875 bin TL kredi

• 125 bin TL taşınma desteği

Böylece her bir konut için toplam 1 milyon 875 bin TL destek sağlanıyor.

Hak sahibinin ilave konutları için ise her bir bağımsız bölüm başına 1 milyon 750 bin TL kredi imkanı sunuluyor.

İş yerleri için destek tutarları

• 437 bin 500 TL hibe

• 437 bin 500 TL kredi

Ayrıca diğer iş yerleri için 875 bin TL kredi desteği veriliyor.

Kredilerde ilk yıl faiz uygulanmıyor. Geri ödemeler ise yapı ruhsatının alınmasından iki yıl sonra başlıyor ve 10 yıl vadeyle tahsil ediliyor.

3 milyon TL dönüşüm kredisi de veriliyor

Yarısı Bizden kampanyasına ek olarak, Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen "İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi" kapsamında da dönüşüm kredisi sağlanıyor.

Program kapsamında: 

Rakamlarla İstanbul'da 600 bin konut acil dönüşüm bekliyor Toplam riskli konut sayısı 1,5 milyon Konut başına destek: 1 milyon 875 bin TL Dönüşüm kredisi: 3 milyon TL Kredi vadesi: 180 ay Son başvuru için riskli yapı kararı tarihi: 31 Aralık 2026

• 3 milyon TL'ye kadar kredi,

• İlk yıl ödemesiz dönem,

• 180 ay vade,

• Yüzde 0,69 faiz oranı

imkanı sunuluyor.

Bu krediye başvurabilmek için de binanın resmi riskli yapı tespitinin yapılmış olması gerekiyor. Ayrıca tapuda ipotek, haciz veya benzeri kısıtlayıcı şerhlerin bulunmaması ve hane gelirinin kredi taksitlerinin en az yüzde 70'ini karşılayabilecek düzeyde olması şartı aranıyor.

Dönüşüm sürecinde ilk adım risk tespiti

Uzmanlar, kamu desteklerinden yararlanmanın ilk ve en kritik aşamasının riskli yapı tespiti olduğunu vurguluyor. 31 Aralık 2026 tarihine kadar riskli yapı kararını aldıran vatandaşlar, gerekli şartları sağlamaları halinde hem Yarısı Bizden kampanyasından hem de dönüşüm kredisi imkanlarından faydalanabilecek.

Özellikle İstanbul'da beklenen deprem riski dikkate alındığında, uzmanlar dönüşüm sürecinin son günlere bırakılmaması gerektiğini ve yoğunluk nedeniyle işlemlerin uzayabileceğini belirtiyor.