İstanbul’da gençlerin eğitim seviyesi yükseliyor ancak bu durum istihdama aynı ölçüde yansımıyor. İSPER, İstanbul Planlama Ajansı ve Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi iş birliğiyle hazırlanan “İstanbul Genç İşgücü Piyasası” raporu, gençlerin daha eğitimli hale geldiğini fakat daha güvencesiz çalışma koşullarıyla karşı karşıya kaldığını ortaya koydu.
Rapora göre İstanbul’da 18-29 yaş grubunda işgücüne katılım oranı yüzde 69,1 seviyesine ulaştı. Genç kadınların işgücüne katılım oranı ise Türkiye ortalamasının 10,4 puan üzerinde gerçekleşti. Buna rağmen genç işsizliği yüksek seviyesini koruyor. İstanbul’da 15-24 yaş grubunda genç işsizlik oranı yüzde 16,3 olarak ölçülürken, kadınlarda bu oran yüzde 20,7’ye kadar yükseldi.
Gençlerin yarısı eğitimine uygun iş bulamıyor
Ferzan Çakır'ın Ekonomi gazetesinde yer alan habere göre, raporda dikkat çeken başlıklardan biri de beceri uyumsuzluğu oldu. İstanbul’daki genç çalışanların yalnızca yüzde 59,5’inin eğitim aldığı alanla uyumlu işlerde çalıştığı belirtildi. Yaklaşık her 5 gençten biri ise tamamen alan dışı işlerde istihdam ediliyor.
Özellikle sosyal bilimler, işletme ve tasarım bölümlerinden mezun gençlerin işgücü piyasasında daha fazla zorlandığı ifade edilirken, işverenlerin deneyim beklentisi ile gençlerin deneyim kazanabileceği başlangıç pozisyonlarının sınırlı olması önemli sorunlardan biri olarak öne çıktı.
Üniversite mezunu kadınların istihdam oranındaki fark da raporda dikkat çekti. Erkek üniversite mezunlarının yüzde 85,7’si istihdam edilirken, kadın mezunlarda bu oran yüzde 65,9’da kaldı.
Gençler inşaat sektöründen uzaklaşıyor
Rapor, İstanbul’da gençlerin sektör tercihlerinde son 10 yılda önemli değişimler yaşandığını da ortaya koydu. Özellikle inşaat sektöründe çalışan genç erkeklerin toplam erkek çalışanlar içindeki payı yüzde 25,3’ten yüzde 15,9’a geriledi.
Kadın emeğinin yoğun olduğu hazır giyim ve tekstil sektörlerindeki küçülmenin de genç kadın istihdamını olumsuz etkilediği belirtildi. İstanbul sanayisinde çalışan genç kadınların payı son 10 yılda yüzde 36,3’ten yüzde 23,2’ye düştü.
Raporda, genç kadınların yükseköğrenime yönelmesinin yanı sıra hazır giyim sektöründeki daralmanın da bu gerilemede etkili olduğu vurgulandı.
Yüksek yaşam maliyetleri gençleri zorluyor
İstanbul’daki yüksek yaşam maliyetleri de gençlerin çalışma hayatını doğrudan etkiliyor. Rapora göre 18-29 yaş grubundaki gençlerin yüzde 58,2’si ailesiyle yaşamaya devam ediyor.
Ulaşım sürelerinin uzunluğu da önemli sorun alanlarından biri olarak öne çıkıyor. Her altı çalışandan biri günde iki saatten fazla zamanını yolda geçiriyor.
Özellikle kadınların işgücünden çekilmesinde bakım yükünün belirleyici olduğu belirtilirken, çalışmak istemeyen genç kadınların yüzde 64’ünün evli olduğu kaydedildi. Çocuk bakımını gerekçe gösteren kadınların yüzde 96’sının evli olduğu ifade edilirken, bakım hizmetleri ve esnek çalışma modellerinin önemine dikkat çekildi.
Eğitim artıyor, güvenceli iş azalıyor
“İstanbul Genç İşgücü Piyasası” raporu, İstanbul’da gençlerin eğitim seviyesinin yükseldiğini ancak işgücü piyasasının bu dönüşümü aynı hızda karşılayamadığını gösterdi. Eğitim düzeyi artsa da uygun işe erişim, yüksek yaşam maliyetleri, sektör dönüşümü ve güvencesiz çalışma koşulları gençlerin temel sorun alanları arasında yer almaya devam ediyor.
