İngiltere’nin başkenti Londra’nın finans merkezinde yer alan ve halk arasında “Walkie Talkie” olarak anılan 20 Fenchurch Street, mimari tasarım hatasıyla dünya gündemine oturdu. Modern mimarinin dikkat çekici örneklerinden biri olarak inşa edilen yapı, zamanla ciddi bir mühendislik problemine dönüştü.
Güneş ışınlarını tek noktada topladı
Ünlü mimar Rafael Viñoly tarafından tasarlanan 160 metrelik gökdelenin içbükey cam cephesi, güneş ışınlarını adeta bir büyüteç gibi tek bir noktada topluyor. Bu durum, bina çevresinde aşırı ısı birikimine yol açarak ciddi hasarlara neden oluyor.
Uzmanlara göre bu olay, optik ve termal fizik açısından “yansıma yoğunlaşması” olarak tanımlanıyor. Ancak bu teorik durumun şehir ölçeğinde bu denli etkili olması, projedeki tasarım hatasını gözler önüne serdi. 
Sıcaklık 90 dereceyi aştı
Yapılan ölçümlerde, güneşli günlerde binadan yansıyan ışığın odaklandığı bölgelerde sıcaklığın 90 dereceyi geçtiği belirlendi. Bu aşırı ısı;
- Vitrin camlarının çatlamasına
- Kapı önlerindeki paspasların tutuşmasına
- Asfalt yüzeyin yumuşamasına
- Yayaların yürümekte zorlanmasına
neden oldu. Bölge esnafı ve çalışanlar, belirli saatlerde sokakta durmanın bile imkansız hale geldiğini ifade etti.
Lüks araç eridi
Olayın en çarpıcı örneği ise park halindeki bir aracın zarar görmesi oldu. Yansıma hattına denk gelen aracın plastik parçaları ve yan aynası, yoğun ısı nedeniyle eriyerek kullanılamaz hale geldi. Bu olay sonrası bina kamuoyunda “yakan gökdelen” olarak anılmaya başlandı.
Acil müdahale: güneş kırıcı sistemler
Yaşanan kriz sonrası bina yönetimi hızlı bir çözüm geliştirdi. Yapının cephesine entegre edilen güneş kırıcı paneller sayesinde ışığın tek noktada yoğunlaşması engellendi. Bu mühendislik müdahalesiyle termal risk büyük ölçüde kontrol altına alındı.
“Yılın en kötü binası” seçildi
Tüm bu olaylar sonrası gökdelen, 2015 yılında İngiltere’de mimarlık dünyasının en tartışmalı ödüllerinden biri olan Carbuncle Cup kapsamında “yılın en kötü mimari tasarımı” seçildi.
Sky Garden ile hâlâ cazibe merkezi
Tartışmalara rağmen bina, en üst katlarında yer alan Sky Garden ile ziyaretçileri ağırlamaya devam ediyor. Şehrin en yüksek kamusal bahçelerinden biri olan bu alan, panoramik Londra manzarasıyla dikkat çekiyor.
Uzman yorumu
Mimarlık ve mühendislik disiplinleri açısından bu olay, estetik kaygıların fiziksel gerçekliklerle uyumlu olması gerektiğini açık şekilde ortaya koyuyor. Özellikle cam cepheli yüksek yapılarda güneş ışını yansıma analizlerinin detaylı şekilde yapılması artık kritik bir zorunluluk olarak değerlendiriliyor.
