Türkiye’de deprem riski yeniden gündemde. Balıkesir Sındırgı merkezli son depremler, özellikle Marmara bölgesinde kentsel dönüşüm ihtiyacını bir kez daha hatırlattı. Resmi verilere göre ülkede 6 milyon riskli konut bulunuyor. Bunların 2 milyonu çok riskli kategorisinde yer alıyor. Sadece İstanbul’da 600 bin konutun acil dönüşmesi gerekiyor.
Yarısı Bizden kampanyasıyla 1 milyon 875 bin TL destek
Kentsel dönüşümün en önemli finansal desteklerinden biri “Yarısı Bizden” kampanyası. İstanbul genelinde uygulanan bu sistemde, her bir konut için 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği sağlanıyor.
Toplamda 1 milyon 875 bin TL’lik finansman sağlanırken, taşınma desteği evde oturana (kiracıya) ödeniyor.
İşyerleri için ise 437 bin 500 TL hibe ve aynı tutarda kredi desteği veriliyor. Hak sahiplerinin diğer dükkanları için 875 bin TL’ye kadar kredi imkanı da bulunuyor.
Alan bazlı dönüşümlerde inşaat desteği
Kampanya kapsamında büyük alanlarda ya da ada bazlı dönüşüm planlarında, tam uzlaşma sağlanırsa TOKİ, Emlak Konut ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığı işbirliğiyle inşaat desteği de devreye giriyor.
Bu durumda 875 bin TL’lik hibe, bina maliyetinden düşülüyor. Kalan borç ise uzun vadeli ve uygun taksit seçenekleriyle ödeniyor.
Başvuru ve ödeme koşulları
İstanbul’un 39 ilçesinde riskli yapı sahipleri Yarısı Bizden kampanyasından yararlanabiliyor. Başvuru süreci, müteahhitle anlaşma ve kat irtifakı kurulumunun ardından ilçe belediyesine yapılan başvuruyla başlıyor.
875 bin TL’lik hibenin geri ödemesi yok. Kredinin ödemesi ise yapı ruhsatı alındıktan 2 yıl sonra başlıyor ve 10 yıla kadar vade uygulanıyor. İlk yıl faizsiz, sonraki yıllarda ise TÜFE oranının yarısı kadar güncelleme yapılıyor.
Kira ve taşınma yardımı tutarları
Kentsel dönüşümde kira yardımları il bazında değişiyor:
İstanbul: 8.000 TL
Ankara, Antalya, Bursa, İzmir: 6.500 TL
Diğer büyükşehirler: 5.500 TL
Diğer iller: 4.500 TL
Kiracılara iki aylık kira yardımı tek seferde ödeniyor. Örneğin İstanbul’daki bir kiracı 16 bin TL yardım alabiliyor.
Kira yardımı riskli yapılarda 18 ay, rezerv yapı alanlarında ise en fazla 48 ay süreyle veriliyor.
Harç muafiyeti ve düşük KDV avantajı
Evini kendi imkanlarıyla dönüştürmek isteyenlere %1 KDV avantajı sunuluyor. Ayrıca noter harcı, tapu harcı ve diğer vergiler alınmıyor. Bu da dönüşüm maliyetlerini önemli ölçüde azaltıyor.
Faiz destekli kredi fırsatları
Riskli alanlarda yaşayanlara devlet destekli kredi imkanı da bulunuyor.
Konut yapım / edinme: 1 milyon 250 bin TL
İşyeri yapım: 800 bin TL
İşyeri edinme: 350 bin TL
Güçlendirme: 320 bin TL
Kredilerde devlet katkısı ilk konut için %0,70; güçlendirmede %0,50, işyeri yapımında ise %0,40 oranında uygulanıyor. Enerji verimli konutlarda faiz desteği daha yüksek.
Şu anda güncel faiz oranı %3,09, vade süresi konut için 10 yıl, işyeri için 7 yıl. Kredilerde ayrıca 2 yıl anapara ödemesiz dönem bulunuyor.
Ada bazlı projeler
Uzmanlar, bireysel dönüşüm teşviklerinin yanında ada bazlı projelerin de artması gerektiğine dikkat çekiyor.
Bu sayede hem altyapı hem de sosyal donatı açısından daha güvenli ve modern yaşam alanlarının ortaya çıkacağı belirtiliyor.
