Konut satın alma sürecinde vatandaşların en kritik ancak en az dikkat ettiği başlıklardan biri müteahhitin yetki durumu olmaya devam ediyor. Özellikle kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerinde yaşanan mağduriyetlerin ardından uzmanlar, imza atmadan önce müteahhitin yetki sınıfının mutlaka sorgulanması gerektiğini vurguluyor.
2019 yılında yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte yapı müteahhitlerinin Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi’ne (YAMBİS) kayıtlı olması zorunlu hale getirildi. Sistem kapsamında müteahhitler ekonomik, mali, teknik ve mesleki yeterliliklerine göre farklı sınıflara ayrılıyor.
Müteahhitler A’dan H’ye kadar sınıflandırılıyor
Mevcut sistemde yapı müteahhitleri A, B, B1, C, C1, D, D1, E, E1, F, F1, G, G1 ve H olmak üzere farklı yetki gruplarında değerlendiriliyor. Ayrıca bazı özel durumlar için “geçici grup” uygulaması da bulunuyor. Yetki sınıfı yükseldikçe müteahhidin üstlenebileceği proje büyüklüğü ve teknik kapasite sınırı da artıyor.
Uzmanlara göre sistemin temel amacı, teknik ve mali açıdan yetersiz firmaların büyük ölçekli projelere girmesini önlemek. Çünkü her müteahhit yalnızca kendi yetki grubuna uygun büyüklükte projelerde faaliyet gösterebiliyor.
e-Devlet üzerinden sorgulama yapılabiliyor
Vatandaşlar, e-Devlet Kapısı’ndaki “Müteahhit Bilgileri Sorgulama” hizmeti üzerinden firmaların yetki durumunu kontrol edebiliyor. Sistem üzerinden şu bilgiler görüntülenebiliyor:
- Yetki belge numarası
- Yetki belge grubu ve sınıfı
- Belgenin aktif veya pasif durumu
- Yasaklılık veya ceza bilgileri
Sorgulama işlemleri T.C. kimlik numarası veya vergi numarası üzerinden yapılabiliyor.
Uzmanlardan “imza atmadan önce kontrol edin” uyarısı
Sektör temsilcileri, özellikle maketten satış yapılan projelerde vatandaşların sadece reklam kampanyalarına ve fiyat avantajlarına odaklanmasının ciddi risk oluşturduğunu belirtiyor.
Uzmanlara göre tüketicilerin dikkat etmesi gereken en önemli başlıklardan biri, projeyi üstlenen firmanın gerçekten o büyüklükte bir projeyi yapmaya yetkili olup olmadığı. Çünkü yetki sınırlarını aşan projeler hem hukuki hem de teknik açıdan önemli sorunlara yol açabiliyor.
Rakamlarla sistem
- Yapı müteahhitlerinin YAMBİS’e kayıt zorunluluğu: 2019
- Yetki sistemi: A’dan H’ye kadar sınıflandırma
- Sorgulama yöntemi: e-Devlet üzerinden çevrim içi erişim
- Kontrol edilebilen bilgiler: Yetki belgesi, sınıf, aktiflik ve ceza durumu
YAMBİS neden önemli?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen YAMBİS sistemi, müteahhitlerin kayıt altına alınmasını ve sektörün denetlenmesini amaçlıyor. Sistemde firmaların iş deneyimi, teknik personel yeterliliği, mali kapasitesi ve geçmiş faaliyetleri değerlendiriliyor.
Uzmanlar, vatandaşların tapu ve sözleşme aşamasına gelmeden önce bu kontrolleri yapmasının ileride oluşabilecek mağduriyetlerin önüne geçebileceğini belirtiyor.
