IMF uyarısı: Petrol fiyatlarındaki yükseliş enflasyonu tetikleyecek, en çok yoksullar ve gelişen ekonomiler zarar görecek

Uluslararası Para Fonu (IMF), Orta Doğu'daki gerilimin küresel ekonomi üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekti. IMF Başkanı Kristalina Georgieva, bölgedeki çatışmanın petrol arzını tehdit etmesi durumunda enflasyonun yeniden yükselmesinin kaçınılmaz olduğunu vurguladı. Georgieva'ya göre, petrol fiyatlarında yıl boyunca süren yüzde 10'luk bir artış, küresel enflasyonu ortalama 40 baz puan artırırken, dünya genelinde ekonomik büyümeyi 0,1-0,2 puan aşağı çekebilir.

Bu uyarı, petrol fiyatlarının dramatik yükselişiyle tam anlamıyla örtüşüyor. Brent ham petrolü, 2022'deki Rusya-Ukrayna savaşının ilk aylarından bu yana ilk kez varil başına 110 doların üzerine çıktı. Çatışmanın başlangıcından itibaren Brent yüzde 50'den, WTI ise yüzde 60'tan fazla değer kazandı. Pazar günü ABD gece işlemlerinde fiyatlar yüzde 25'in üzerinde sıçrayarak rekor seviyeleri test etti. Bu, en az 1985'ten beri kaydedilen en büyük haftalık artış olarak tarihe geçti.

Tetkleyici olay, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik hava saldırılarıyla başladı. Saldırılarda İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesi, İran yönetiminin sert misillemelerine yol açtı. Bu gelişmeler, kritik Hürmüz Boğazı'ndan tanker trafiğini neredeyse tamamen durdurdu. Her gün yaklaşık 20 milyon varil petrolün (dünya deniz yoluyla taşınan arzın beşte biri) geçtiği bu boğazda, Vortexa verilerine göre şu an 16 milyon varil günlük petrol küresel piyasaya ulaşamıyor.

Macquarie stratejisti Vikas Dwivedi'nin uyarısı ise alarm verici:

"Hürmüz Boğazı'nın birkaç hafta kapalı kalması, domino etkisiyle petrol fiyatlarını 150 doların üzerine taşıyabilir."Bu şok, küresel ekonomiyi iki yönden vuruyor: Bir yandan enerji maliyetlerindeki patlama doğrudan enflasyonu körüklüyor, diğer yandan tedarik zincirlerini ve taşımacılık giderlerini artırarak büyüme beklentilerini aşağı çekiyor. Özellikle gelişmekte olan ülkeler ve yoksul kesimler en ağır darbeyi alacak.

Enerji ithalatına bağımlı ekonomilerde akaryakıt, gıda ve ulaşım fiyatları hızla yükselecek, alım gücü eriyecek ve yoksulluk derinleşecek. Zengin ülkelerde bile merkez bankaları faiz artırımlarını yeniden gündeme almak zorunda kalabilir, bu da resesyon riskini yükseltecek.Georgieva'nın sözleriyle özetlersek:

"Dayanıklılık yeniden test ediliyor. Politika yapıcılara tavsiyem, düşünülemez olanı düşünün ve hazırlıklı olun."

Orta Doğu'daki çatışma uzadıkça, petrol şoku sadece rakamları değil, milyonlarca insanın günlük hayatını da tehdit ediyor.