Son yıllarda hızla artan kira fiyatları ve kiracı-ev sahibi anlaşmazlıkları, birçok vatandaşı yeniden konut satın almaya yöneltti. Özellikle büyükşehirlerde kiraların mortgage taksitlerine yaklaşması, “kendi evime ödeme yapayım” düşüncesini güçlendirdi. Ancak mevcut tablo, krediyle ev sahibi olmanın ciddi bir gelir seviyesini zorunlu hale getirdiğini ortaya koyuyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) konut fiyat endeksi verileri, BDDK’nın kredi kullanım sınırları ve kamu bankalarının güncel konut kredisi oranları baz alınarak hazırlanan hesaplamalara göre; Türkiye’nin en çok konut satılan illerinde ev sahibi olabilmek için gereken minimum hane geliri dikkat çekici seviyelere ulaştı.
İstanbul’da ortalama bir ev için 383 bin TL gelir gerekiyor
Konut fiyatlarının en yüksek olduğu şehirlerin başında gelen İstanbul’da, ortalama 100 metrekarelik bir konutun değeri yaklaşık 7 milyon 940 bin TL seviyesinde bulunuyor.
BDDK düzenlemelerine göre ilk konutunu alacak bir vatandaş, bu bedelin en fazla yüzde 70’i kadar kredi kullanabiliyor. Buna göre yaklaşık 2 milyon 382 bin TL peşinat gerekiyor. Kalan tutar için 10 yıl vadeli kredi çekildiğinde ise aylık ödeme 153 bin 460 TL’ye ulaşıyor.
Bankaların yaygın kriterine göre kredi taksitinin, toplam hane gelirinin yüzde 40’ını aşmaması gerekiyor. Bu hesaplamaya göre İstanbul’da ortalama bir eve sahip olabilmek için aylık minimum 383 bin 650 TL gelir şartı ortaya çıkıyor.
Ankara ve İzmir’de tablo değişmiyor
Başkent Ankara’da ortalama 100 metrekarelik bir konutun fiyatı 4 milyon 410 bin TL seviyesinde hesaplanıyor. Yüzde 90 kredi imkanıyla kullanılan finansmanda aylık ödeme yaklaşık 109 bin 587 TL olurken, gerekli minimum hane geliri 273 bin 967 TL’ye çıkıyor.
İzmir’de ise ortalama konut fiyatı 5 milyon 251 bin TL seviyesinde bulunuyor. 1 milyon TL’ye yaklaşan peşinatın ardından 10 yıl vadeli kredi için aylık ödeme yaklaşık 115 bin 987 TL’ye ulaşıyor. Bu nedenle İzmir’de ortalama bir konut satın alabilmek için gereken minimum hane geliri yaklaşık 289 bin 967 TL olarak hesaplanıyor.
5 milyon TL sınırı kredi oranını düşürüyor
BDDK’nın uyguladığı kredi limitleri, konut değerine göre değişiklik gösteriyor. Konut bedeli 5 milyon TL’yi geçtiğinde kredi kullanım oranı yüzde 80 seviyesine geriliyor. Bu durum özellikle Antalya ve İzmir gibi yüksek fiyatlı şehirlerde peşinat yükünü ciddi şekilde artırıyor.
Turizm ve göç etkisiyle fiyatların yükseldiği Antalya’da, 100 metrekarelik bir konutun ortalama değeri 5 milyon 445 bin TL’ye ulaşıyor. Bu seviyede bir ev için aylık kredi taksiti yaklaşık 120 bin 272 TL olurken, gerekli minimum hane geliri 300 bin 680 TL’ye kadar çıkıyor.
Anadolu şehirlerinde de gelir eşiği yüksek
Konut fiyatlarının İstanbul, Ankara ve İzmir’e kıyasla daha düşük olduğu Anadolu şehirlerinde bile ev sahibi olmak için gereken gelir seviyesi dikkat çekiyor.
Kocaeli’nde ortalama bir konut için gerekli minimum hane geliri 263 bin TL’yi aşarken, Bursa’da bu rakam 244 bin TL seviyesinde bulunuyor. Tekirdağ’da yaklaşık 242 bin TL, Mersin’de 229 bin TL, Konya’da ise 216 bin TL gelir gerekiyor.
Araştırmada en düşük gelir eşiği Gaziantep’te görüldü. Buna rağmen şehirde ortalama bir konut satın alabilmek için hanenin aylık en az 193 bin 827 TL gelir elde etmesi gerekiyor.
Orta gelirli için konut erişimi zorlaşıyor
Uzmanlara göre mevcut faiz oranları ve konut fiyatları dikkate alındığında, kredi kullanarak ev sahibi olmak artık büyük ölçüde orta-üst gelir grubuna hitap ediyor.
Özellikle büyükşehirlerde peşinat tutarlarının milyonlarca liraya ulaşması, düzenli yüksek gelir şartı ve uzun vadeli kredi yükü; ilk kez ev alacak vatandaşların konuta erişimini her geçen gün daha da zorlaştırıyor.
