Ekonomist Mahfi Eğilmez, Çin ekonomisine ilişkin yaptığı değerlendirmede, dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin klasik tanımlarla açıklanamayacağını söyledi. Çin’in ne tam anlamıyla kapitalist ne de sosyalist olduğunu belirten Eğilmez, “Çin’in modeli tanımlanamaz bir model” diyerek dikkat çekici bir analiz ortaya koydu.
Eğilmez, Çin’de hem devletin hem de özel sektörün üretimde güçlü şekilde yer aldığını belirterek, sistemin karma ekonomik yapının çok ötesine geçtiğini ifade etti.
“Kapitalizm de var, sosyalizm de var”
Çin’in ekonomik sistemini değerlendirirken kesin tanımların yetersiz kaldığını vurgulayan Eğilmez, şu değerlendirmeyi yaptı: 
“İçinde kapitalizm de var, bir miktar sosyalizm de var. Sosyalizmle piyasayı birleştirmiş durumdalar.”
Çin’de piyasa mekanizmasının aktif şekilde çalıştığını belirten Eğilmez, buna rağmen devletin ekonomideki ağırlığının Batı’daki kapitalist sistemlerden çok daha güçlü olduğuna dikkat çekti.
ABD ile Çin arasındaki temel farklardan birinin devletin üretimdeki rolü olduğunu ifade eden Eğilmez, “Amerika’da devlet bu kadar yoğun üretimin içinde değil. Çin’de ise devlet doğrudan üretimin içinde yer alıyor” dedi.
“Çin komünist değil”
Çin Komünist Partisi’nin iktidarda olmasının ülkeyi doğrudan komünist yapmadığını savunan Eğilmez, Marx’ın komünizm tanımına atıfta bulunarak önemli bir ayrım yaptı.
Eğilmez’e göre gerçek komünizm modelinde devletin ortadan kalkması gerekirken, Çin’de son derece güçlü bir devlet yapısı bulunuyor.
Bu nedenle Çin’in mevcut yapısının klasik komünizm anlayışıyla örtüşmediğini söyleyen Eğilmez, şu ifadeleri kullandı:
“Komünist Partisi var ama Çin komünist değil. Çünkü komünizm aşamasında devletin ortadan kalkması gerekir. Çin’de ise çok güçlü bir devlet var.”
“Seçimli otokrasi” vurgusu
Çin’in yalnızca ekonomik değil siyasi açıdan da alışılmış modellerden ayrıldığını belirten Eğilmez, ülkenin “seçimli otokrasi” olarak tanımlanabilecek bir yapıya sahip olduğunu söyledi.
Demokrasi endekslerinde Çin’in tamamen alt sıralarda yer almadığını ifade eden Eğilmez, Batı tipi liberal demokrasi ile Çin modeli arasında önemli farklar bulunduğunu dile getirdi.
Batı kapitalizmine eleştiri
Eğilmez, değerlendirmesinde Batı’daki kapitalist sisteme yönelik eleştirilere de değindi. Özellikle son 30-40 yılda gelir eşitsizliğinin belirgin şekilde arttığını belirten ekonomist, bu konuda Daron Acemoğlu’nun analizlerine atıfta bulundu.
Kapitalist sistemin ciddi sorunlar üretmeye başladığını söyleyen Eğilmez, gelir dağılımındaki bozulmanın Batı ekonomilerinde giderek daha görünür hale geldiğini ifade etti.
Rakamlarla Çin ekonomisi
- Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi konumunda bulunuyor
- Devlet şirketleri stratejik sektörlerde etkin rol oynuyor
- Özel sektör üretim ve ihracatta büyük pay sahibi
- Merkezi planlama ile piyasa ekonomisi birlikte uygulanıyor
- Teknoloji, sanayi ve altyapı yatırımlarında devlet yönlendirici rol üstleniyor
Kamuoyu tartışması büyüyor
Çin’in ekonomik modeli uzun yıllardır akademisyenler, ekonomistler ve siyaset bilimciler arasında tartışma konusu olmaya devam ediyor. Kimi uzmanlar sistemi “devlet kapitalizmi” olarak tanımlarken, bazıları “piyasa sosyalizmi” kavramını kullanıyor.
Ancak Mahfi Eğilmez’in değerlendirmesi, Çin’in mevcut yapısının klasik ideolojik kalıplarla açıklanamayacak kadar karmaşık bir modele dönüştüğünü yeniden gündeme taşıdı.
