Küresel ölçekte barınma maliyetleri hızla artarken, şehir merkezlerinde kira yükü birçok ülkede çalışanların gelirini aşmış durumda. 33 ülkeyi kapsayan güncel veriler, özellikle büyükşehirlerde yaşayan bekar çalışanlar için kira/gelir dengesinin ciddi biçimde bozulduğunu ortaya koyuyor.
Ekonomim'den Özder Şeyda Uyanık'ın haberine göre; Türkiye, yüzde 165’lik kira/gelir oranıyla en yüksek kira baskısının hissedildiği ülkeler arasında ikinci sırada yer aldı. Böylece Türkiye, liderliği yüzde 167 ile listenin ilk sırasında bulunan ABD’ye kaptırdı.
İstanbul’da kira geliri aşıyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre İstanbul’da ortalama kira 40.512 TL seviyesine ulaşırken, ülke genelinde bu rakam 24.188 TL civarında hesaplanıyor. Ancak özellikle merkezi lokasyonlarda kira bedelleri bu ortalamanın da üzerine çıkıyor.
Uluslararası veri platformlarından derlenen hesaplamalara göre, İstanbul’da şehir merkezinde 1+1 bir dairenin ortalama kirası 898 euroya ulaşırken, ortalama aylık gelir 545 euro seviyesinde kalıyor. Bu da kiranın gelirin yüzde 165’ine denk geldiğini gösteriyor.
Avrupa’da tablo benzer ama daha dengeli
Avrupa genelinde de kira baskısı hissedilir düzeyde. Portekiz’de kira/gelir oranı yüzde 163, Slovakya’da yüzde 152 ve Polonya’da yüzde 139 seviyesinde bulunuyor. Macaristan ve Çekya gibi ülkelerde de oran yüzde 130’un üzerinde seyrediyor.
Kuzey ve Batı Avrupa’da ise tablo görece daha dengeli. İsveç’te kira/gelir oranı yüzde 97 seviyesinde ölçülürken, Hollanda’da yüzde 90, Danimarka ve İtalya’da ise yüzde 85 civarında bulunuyor.
Kira yükünün en düşük olduğu ülkeler arasında Belçika (yüzde 56) ve Avusturya (yüzde 54) öne çıkarken, Finlandiya ve İsviçre de daha yönetilebilir oranlara sahip ülkeler arasında yer alıyor.
ABD zirvede
Listenin ilk sırasında yer alan ABD’de, özellikle New York gibi metropollerde kira maliyetleri dikkat çekiyor. Şehir merkezinde 1+1 bir dairenin ortalama kirası 3.623 euroya ulaşırken, ortalama gelir 2.175 euro seviyesinde kalıyor. Bu durum kira/gelir oranını yüzde 167’ye taşıyarak ülkeyi listenin zirvesine yerleştiriyor.
Küresel barınma krizi büyüyor
Veriler, yalnızca Türkiye’de değil, dünya genelinde de konut ve kira krizinin derinleştiğine işaret ediyor. Özellikle düşük ve orta gelir grupları için barınma maliyetleri giderek daha büyük bir yük haline geliyor.
Uzmanlara göre kira artışlarının gelir artışını aşması, büyükşehirlerde yaşam maliyetini sürdürülemez seviyelere taşıyor. Türkiye ise bu tabloda, kira giderlerinin geliri belirgin şekilde aşması nedeniyle en sert ayrışan ülkelerden biri olarak öne çıkıyor.
