ABD'nin en pahalı konut piyasalarından biri olan New York'ta milyonlarca kiracıyı ilgilendiren tarihi bir karar yürürlüğe giriyor. Belediye Başkanı Zohran Mamdani, seçim kampanyasının en dikkat çeken vaatlerinden biri olan kira dondurma uygulamasını hayata geçirerek şehirdeki 1 milyondan fazla kira korumalı dairede (rent-stabilized apartments) kira artışlarını durdurdu.
Kira artışları 1 Ekim'de duracak
New York Belediyesi Kira Düzenleme Kurulu (Rent Guidelines Board-RGB), yapılan oylamada 7'ye karşı 1 oyla kira korumalı konutlarda kira artışlarının dondurulmasını kabul etti.
Karara göre, 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren yenilenecek 1 ve 2 yıllık kira sözleşmelerinde herhangi bir kira zammı uygulanmayacak. Düzenleme, New York'taki konut stokunun yüzde 40'ından fazlasını kapsayan yaklaşık 1 milyon kira korumalı daireyi etkiliyor.
Kiracılar gelirlerinin büyük bölümünü kiraya ayırıyor
New York Şehri Konut ve Boşluk Araştırması'nın 2023 verileri, kentteki barınma krizinin boyutunu gözler önüne seriyor.
Araştırmaya göre;
- Kiracıların yüzde 43'ü gelirlerinin üçte birinden fazlasını kiraya harcıyor.
- Hanelerin yüzde 25'i ise kazançlarının yarısından fazlasını kira ödemelerine ayırıyor.
Bu nedenle kira korumalı konut sistemi, özellikle orta ve düşük gelir grubundaki milyonlarca New Yorklu için kritik öneme sahip bulunuyor.
Rakamlarla
- 1 milyonun üzerinde kira korumalı daire
- %40'tan fazla konut bu sistem kapsamında
- 7'ye karşı 1 oyla kabul edildi
- 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek
- Kiracıların %43'ü gelirinin üçte birinden fazlasını kiraya harcıyor
Uygun fiyatlı konut hedefi
Belediye Başkanı Zohran Mamdani, kira artışlarını durdurmanın tek başına yeterli olmayacağını belirterek, önümüzdeki 10 yıl içinde daha fazla uygun fiyatlı konut inşa etmeyi hedeflediklerini açıkladı.
Öte yandan resmi verilere göre kira korumalı konutlardan yalnızca düşük gelirli vatandaşlar yararlanmıyor. Bu dairelerin yaklaşık yüzde 30'unda yıllık geliri 100 bin doların üzerinde olan haneler de yaşamını sürdürüyor.
Karar emlak sektörünü ikiye böldü
Kira dondurma kararı kiracı hakları savunucuları tarafından tarihi bir adım olarak değerlendirilirken, emlak sektörü ve mülk sahipleri uygulamaya tepki gösterdi.
Kira Düzenleme Kurulu'nda ret oyu kullanan tek üye olan NYU Stern Finans Profesörü Arpit Gupta, uygulamanın uzun vadede kira korumalı konut arzını azaltabileceğini savundu.
Gupta, yatırımcıların yeni kira korumalı konut üretiminden kaçınabileceğini belirterek bunun kiracıları daha pahalı serbest piyasa konutlarına yönlendirebileceğini ifade etti. New York konut piyasasını ise "tek akciğerle nefes alan bir sistem" olarak tanımladı.
Kurul üyesi istifa etti
Oylama öncesinde Kira Düzenleme Kurulu üyelerinden Christina Smyth, araştırma yöntemlerini eleştirerek görevinden istifa etti.
Smyth, kurul üyelerinin büyük bölümünün Belediye Başkanı Mamdani tarafından atanmasına dikkat çekerken, Mamdani ise kararın kapsamlı veriler ışığında alındığını belirtti.
Belediye Başkanı, kira dondurma uygulamasını "New York kiracıları için tarihi bir zafer" olarak nitelendirirken, bina işletme maliyetlerini düşürmeye ve kiracı haklarını güçlendirmeye yönelik yeni düzenlemelerin de gündemde olduğunu açıkladı.
