Nobel ödüllü Acemoğlu ve 600 ekonomistten G20’ye kritik çağrı
Küresel servet eşitsizliği tehlikeli boyutlara ulaştı
Nobel Ekonomi Ödüllü Daron Acemoğlu ve eski ABD Hazine Bakanı Janet Yellen’ın da aralarında bulunduğu 600’den fazla ekonomist ve uzman, G20 liderlerine küresel servet eşitsizliğine karşı acil önlem alma çağrısı yaptı. Uzmanlar, modern toplumların karşı karşıya olduğu “eşitsizlik acil durumu”na yanıt için IPCC benzeri bir Uluslararası Eşitsizlik Paneli kurulmasını talep ediyor.
Mektupta, ekonomik eşitsizliğin demokrasi, toplumsal güven ve küresel politika yapım süreçleri üzerinde yıkıcı etkiler oluşturduğu vurgulandı. Ekonomistler, gelir ve servet uçurumunun yalnızca sosyal ve siyasi yapıları değil, aynı zamanda iklim krizini de olumsuz etkilediğine dikkat çekti.
Kamuoyu tepkisi
Demokrasiler ve güven sarsılıyor
Uzmanlar, aşırı servet yoğunlaşmasının demokratik olmayan güç birikimini tetiklediğini, siyasetin kutuplaşmasını derinleştirdiğini ve toplumdaki güveni zayıflattığını belirtiyor. Bu durumun küresel ölçekte siyasi dengeleri tehdit ettiği ifade ediliyor.
Uzman yorumu
“Eşitsizlik geri döndürülebilir bir politika tercihidir”
Ekonomistlere göre artan eşitsizlik kader değil; doğru politikalarla tersine çevrilebilir. Panel önerisinin ise bu süreçte bilimsel, tarafsız ve uluslararası ölçekte rehberlik sağlayacak “hayati bir ilk adım” olduğu belirtiliyor.
Rakamlarla eşitsizlik
70’ten fazla ülkeden 600’den fazla ekonomist çağrı mektubunda imzası bulunuyor.
Mektup, G20 Olağanüstü Eşitsizlik Komitesi raporunun tavsiyeleri üzerine hazırlandı.
Uzmanlar, iklim krizinin etkilerinin en yoksul kesimler üzerinde orantısız biçimde hissedildiğini vurguluyor.
IPCC modeli örnek gösterildi
Ekonomistler, tıpkı iklim krizinin bilimsel temelde ele alınmasını sağlayan IPCC gibi, eşitsizliği ele alacak bağımsız ve disiplinler arası bir uzman panelinin kurulmasının gerekli olduğunu ifade etti. Böylesi bir yapının, eşitsizliğin boyutlarını, nedenlerini ve çözüm yollarını tarafsız biçimde ortaya koyarak G20 ve BM gibi platformlara bilgi sağlayacağı belirtildi.
“Binlerce kişinin IPCC’ye gönüllü katkıda bulunduğu gibi, dünyanın dört bir yanından uzmanlar eşitsizlik paneline de gönüllü olarak katkı sunmaya hazır” denilen mektupta, politika yapıcıların bilim temelli önerilere dayanarak harekete geçmesi gerektiği vurgulandı.
“Hayati bir ilk adım” vurgusu
Mektubun sonunda ekonomistler, eşitsizliğin kaçınılmaz olmadığını, doğru politikalarla daha adil ve kapsayıcı toplumların inşa edilebileceğini belirterek G20 liderlerini panelin kurulmasını desteklemeye çağırdı.
Çağrının metni şöyle:
Sayın Dünya Liderleri,
70’ten fazla ülkeden 600’den fazla ekonomist ve eşitsizlik uzmanı olarak size yazıyoruz. Amacımız, Profesör Joseph Stiglitz liderliğindeki G20’ye sunulan Olağanüstü Eşitsizlik Komitesi raporunun önerdiği gibi, küresel eşitsizlik acil durumuna karşı kalıcı bir Uluslararası Eşitsizlik Paneli kurulmasını desteklemenizi talep etmektir.
Bizler, ekonomistler, siyaset bilimciler, iklim bilimciler, sosyologlar, epidemiyologlar, antropologlar, tarihçiler, coğrafyacılar ve filozoflar gibi çok çeşitli disiplinlerden gelen uzmanlarız. Bu çeşitlilik önemli bir gerçeği yansıtmaktadır: yüksek ekonomik eşitsizlik seviyeleri, ekonomilerimizden demokrasilerimize, hatta gezegenimizin hayatta kalmasına kadar, insan yaşamının ve ilerlemesinin her yönü üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır.
"Siyasetin kutuplaşmasından derin kaygı duyuyoruz"
Stiglitz G20 Komitesinin, dünyanın bir eşitsizlik acil durumu ile karşı karşıya olduğu görüşünü destekliyoruz. Biz de onların endişelendiği gibi, aşırı servet yoğunlaşmasının demokratik olmayan güç birikimlerine dönüşmesinden, toplumlarımızdaki güvenin sarsılmasından ve siyasetin kutuplaşmasından derin kaygı duyuyoruz.
Ayrıca ekonomik eşitsizliğin, hızlı iklim değişikliğini körükleyen bir motor olduğunu ve olumsuz etkilerinin en yoksul ve en savunmasız kişiler tarafından orantısız şekilde hissedildiğini kabul ediyoruz.
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) iklim değişikliğine ilişkin tarafsız, bilim temelli ve objektif değerlendirmeler sunarak hayati bir rol oynadığı gibi, yeni bir Uluslararası Eşitsizlik Paneli de eşitsizlik acil durumu için aynı işlevi görecektir. Bu bağımsız ve partizan olmayan uzman paneli, IPCC’nin yaptığı gibi, dünyanın dört bir yanından ekonomistlerin, bilim insanlarının ve diğer eşitsizlik uzmanlarının en güncel çalışmalarını bir araya getirecektir. Panel, politika yapıcılara eşitsizliğin boyutu, nedenleri ve sonuçları hakkında en doğru ve nesnel değerlendirmeleri sunacak ve olası çözüm yollarını ele alacaktır. Bu değerlendirmeler hem uluslararası hem de ulusal bağlamda sunulacak ve G20 ile Birleşmiş Milletler’deki müzakerelere bilgi sağlayacaktır.
"Sürece katkıda bulunmaya hazırız"
Bu girişimin, konunun önemini gören ve yanıtların veri, kanıt ve sağlam analizlere dayanması gerektiğini düşünen tüm siyasi yelpazedeki politika yapıcıların yararına olduğuna inanıyoruz. Panelin analizleri ayrıca özel sektör, gazeteciler, akademi ve sivil toplum için de faydalı olacaktır. Binlerce kişinin IPCC’ye gönüllü katkıda bulunduğu gibi, dünyanın dört bir yanındaki akademisyenler ve uzmanlar da bu hayati uluslararası girişimi desteklemek için zamanlarını gönüllü olarak ayırmaya hazırdır. Bizler de bu sürece katkıda bulunmaya hazırız.
"Hayati bir ilk adım" vurgusu
Eşitsizlik kaçınılmaz değildir; bu bir politika tercihidir. Açık ve kanıtlanmış adımlar atılarak eşitsizlik azaltılabilir ve hepimiz için başarılı bir geleceğin temelini oluşturan daha eşit toplumlar ve ekonomiler inşa edilebilir.
Bu daha eşit ve kapsayıcı dünyayı inşa etme yolunda hayati bir ilk adım olarak, Uluslararası Eşitsizlik Paneli’nin kurulmasını desteklemenizi şiddetle talep ediyoruz.
