Türkiye’de son yıllarda derinleşen konut krizi ve artan ev sahibi-kiracı anlaşmazlıkları, kira sözleşmelerinin içeriğini de kökten değiştirdi. Daha önce birkaç sayfalık standart belgelerle yapılan kiralama işlemleri, artık günlük yaşam alışkanlıklarını dahi sınırlandıran detaylı kontratlara dönüştü.
Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç, özellikle büyükşehirlerde hazırlanan yeni nesil kira sözleşmelerinde kiracıların sosyal yaşamına yönelik çok sayıda kısıtlayıcı madde bulunduğunu belirtti. Araç’a göre birçok sözleşme artık yalnızca kiralama ilişkisini düzenlemiyor, aynı zamanda apartman düzeni ve yaşam biçimine dair katı kurallar içeriyor.
Evde spor yapmak ve misafir yoğunluğu sorun yaratabiliyor
Son dönemde bazı kira kontratlarında “evde spor aleti kullanımı”nın yasaklandığı görülüyor. Gerekçe olarak ise komşuların gürültü nedeniyle rahatsız olabileceği ihtimali gösteriliyor. Bunun yanında sözleşmelere, evde yaşayacak kişi sayısına ilişkin sınırlamalar da ekleniyor.
Bazı ev sahipleri, kontratta belirtilen kişi sayısının aşılmasını doğrudan tahliye gerekçesi olarak değerlendiriyor. Sık misafir ağırlanması ya da evde uzun süreli konaklama gibi durumların da sözleşmeye aykırılık kapsamında değerlendirilebildiği ifade ediliyor.
Apartman kuralları sözleşmelerin merkezine yerleşti
Yeni dönem kira sözleşmelerinde apartman ve site yönetim planları da belirleyici hale geldi. Özellikle ortak yaşam düzenini ilgilendiren kuralların ihlali, kiracı açısından ciddi yaptırımlara yol açabiliyor.
Sözleşmelerde sıkça yer alan bazı maddeler şöyle sıralanıyor:
- Balkonda barbekü yapılmaması
- Balkon veya dış cephede çamaşır asılmaması
- Dış cepheye anten monte edilmemesi
- Kapı önüne ayakkabı veya eşya bırakılmaması
Bazı sözleşmelerde, bu kurallara aykırı davranılması halinde kiracıya kısa süreli ihtar verildiği, ihlalin devam etmesi durumunda ise tahliye sürecinin başlatılabileceği belirtiliyor.
Aidat ve ek giderlerde yeni tartışma
Uzmanlara göre kira kontratlarındaki en dikkat çekici değişimlerden biri de ekonomik yükümlülüklerde yaşanıyor. Bazı sözleşmelerde apartman personel giderleri, SGK ödemeleri ve çeşitli yönetim masraflarının kiracıya yansıtıldığı görülüyor.
Öte yandan tahliye sürecine ilişkin maddeler de ağırlaşıyor. Kiracılardan evi teslim ederken parkelerin yenilenmiş, boyanın eksiksiz yapılmış ve taş yüzeylerin bakımlı halde bırakılması talep edilebiliyor.
Kira ve aidat ödemelerinde ise gecikmeye karşı yüksek oranlı cezai şartların sözleşmelere eklendiği ifade ediliyor.
“Okumadan imza atmayın” uyarısı
TGRT Haber’e değerlendirmelerde bulunan Şenay Araç, vatandaşların kira sözleşmelerini “standart belge” olarak görmemesi gerektiğini söyledi.
Araç, imzalanan her maddenin hukuken bağlayıcı olduğunu belirterek, “Okumadım” veya “fark etmedim” savunmasının mahkeme süreçlerinde çoğu zaman geçerli kabul edilmediğine dikkat çekti.
Uzmanlar, özellikle uzun ve detaylı kira kontratlarında; tahliye şartları, cezai maddeler, aidat yükümlülükleri ve kullanım kurallarının dikkatle incelenmesini öneriyor.
