Büyükşehir belediyesi olan illerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde, inşaat ve tadilat dâhil birçok faaliyet basit usulden çıkarıldı. Müteahhit, tadilatçı, boya/fayans ustası gibi işletmeler 1 Ocak 2026’dan itibaren gelir-gider esasına göre gerçek usulde vergilendirilecek.
Kararın özeti
- Tarih/numara: 8/9/2025 tarihli ve 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı.
- Yürürlük tarihi: 1 Ocak 2026.
- Kapsam: Büyükşehir belediyesi olan illerde, nüfusu 30.000’i geçen ilçelerde faaliyet gösteren belirli iş kolları gerçek usulde vergilendirilecek.
- Basit usulün kaldırıldığı başlıca faaliyetler:
- İnşaat ile ilgili her türlü işler (müteahhitlik, tadilat/yenileme, kaba-ince işçilik vb.)
- Her türlü emtia imalatı ve alım-satımı (gezici/pazar perakendecileri hariç)
- Motorlu taşıt bakım-onarım
- Lokanta ve benzeri hizmet işletmeleri
- Eğlence ve istirahat yerleri
- Şehir içi yolcu taşımacılığı
- İstisna: Büyükşehir olan illerde nüfusu 30.000’i geçmeyen ilçeler bu kapsamın dışında. Büyükşehir olmayan illerde mevcut basit usul hükümleri şimdilik uygulanmaya devam ediyor.
İnşaata özel etkiler
- Kimleri kapsıyor? Müteahhitler, alt yükleniciler, tadilat/yenileme işleri yapan işletmeler, boya, alçı, sıva, fayans/seramik, elektrik, sıhhi tesisat gibi usta ve ekipler.
- Ne değişecek?
- Defter tutma ve beyan: Basit usuldeki sade beyan yerine gerçek usulde gelir-gider farkına göre vergileme, düzenli KDV/gelir vergisi beyanları ve elektronik belge yükümlülükleri (e-fatura/e-arşiv) yaygınlaşacak.
- KDV yönü: Basit usulde KDV mükellefiyeti bulunmayanlar, gerçek usule geçişle birlikte KDV mükellefi olacak (istisna/özel durumlar hariç).
- Nakit akışı: Tevkifatlı (stopajlı) inşaat işlerinde iade/mahsup süreçleri önem kazanacak; fatura ve ödemelerde zamanlama kritik hâle gelecek.
- Maliyet yönetimi: Gider belgelerinin tam toplanması, malzeme/işçilik ayrışması ve stok takibi vergi matrahını doğrudan etkileyecek.
Neden şimdi?
- Büyükşehirlerde kayıt dışılığın azaltılması, hizmet ve imalat sektörlerinde vergi tabanının genişletilmesi hedefleniyor.
- İnşaat ve tadilat işlerinde gelir-giderin belgelendirilmesi ve e-belgeye geçişin hızlanması amaçlanıyor.
Uygulama sahası: Örnek senaryolar
- Kapsamda: İstanbul Ümraniye’de tadilat yapan bir ekip (nüfus >30.000) → 2026’dan itibaren gerçek usul.
- Kapsam dışı: Balıkesir’in büyükşehir statüsünde nüfusu ≤30.000 olan bir ilçesinde faaliyet gösteren fayans ustası → şimdilik basit usule devam.
- Not: Büyükşehir olmayan bir ildeki (ör. Yalova Altınova) esnaf için karar doğrudan uygulanmıyor; mevcut basit usul şartları geçerli.
Ne yapmalı? (İşletmeler için kontrol listesi)
- Muhasebe altyapısı: 2025 sonuna kadar gerçek usule uygun defter ve e-belge (e-fatura, e-arşiv, e-irsaliye) süreçlerini kurun.
- Sözleşme/fiyatlama: Teklif ve sözleşmelere KDV dâhil/dahil değil, tevkifat, avans, fiyat farkı ve ödeme planı maddelerini ekleyin.
- Gider belgelendirme: Malzeme, işçilik ve taşeron giderlerini belgeli yönetin; stok ve şantiye sarflarını ayırın.
- Nakit planı: Aylık KDV/gelir stopajı/bildirge takvimi için nakit akış planı yapın.
- Meslek ve alt yüklenici sözleşmeleri: Taşeron sözleşmelerini yazılı ve vergisel uyum maddeleriyle (ceza-i şart, belge zorunluluğu) güncelleyin.
- Eşik ve limitler: E-fatura/e-arşiv zorunlulukları, hasılat ve fatura limitlerini takip edin.
Bilinmesi gereken ayrıntılar
- Pazar/gezici satış istisnası: Kararda, sabit işyeri olmaksızın gezici veya pazar yerinde perakende satış yapanların alım-satım faaliyetinin kapsam dışında olduğu belirtiliyor.
- Yürürlük tarihi: 1 Ocak 2026’dan önce basit usul devam ediyor; geçiş için 2025 sonuna kadar hazırlık yapılmalı.
- Mevzuat bağlantısı: Karar, GVK m.51 yetkisine dayanıyor; 1995 tarihli eski 95/6430 sayılı karar yürürlükten kaldırıldı.
Rakamlarla (Bilgi kutusu)
- Etkilenecek alan: Büyükşehirlerde nüfusu 30.000'den büyük olan ilçeler.
- Faaliyet grupları: 7 ana başlık (imalat, alım-satım, inşaat, motorlu taşıt bakım, lokanta, eğlence/istirahat, şehir içi yolcu taşımacılığı).
- Başlangıç: 1 Ocak 2026
Uzman yorumu
“İnşaat ve tadilatta gerçek usule geçiş, KDV ve beyan takvimini işin merkezine çekiyor. Taşeron zincirinde e-belge ve tevkifat uyumu sağlanmadan fiyat verme dönemi bitiyor. 2025 sonunu, e-belge entegrasyonu ve sözleşme revizyonları için bir ‘geçiş yılı’ gibi planlamak önemli.”Sık sorulan sorular (SSS)
Bu karar tüm Türkiye’de mi geçerli?Hayır. Büyükşehir belediyesi olan illerde, nüfusu 30.000’i geçen ilçelerde geçerli. Büyükşehir olmayan iller ile büyükşehirde ≤30.000 nüfuslu ilçeler kapsam dışı.Basit usuldeki gelir vergisi istisnam ne olacak?
İlgili mükellefler gerçek usule geçeceği için basit usule özgü istisna ve kolaylıklar (ör. gelir vergisi istisnası) geçerli olmayacak.Kimler kapsam dışı kalabilir?
Sabit işyeri olmadan gezici/pazar perakende satışı yapanlar alım-satım faaliyeti bakımından istisna kapsamında. Bunun dışındaki sayılan faaliyetlerde (özellikle inşaat) gerçek usul esası geçerli olacak.Ne zaman hazırlık yapmalıyım?
2025 sonuna kadar altyapınızı kurup sözleşme ve fiyatlamalarınızı 2026 takvimini gözeterek revize edin.
