Finlandiya’da konut piyasasının zayıflaması, yıllardır düşük riskli yatırım olarak sunulan gayrimenkul fonlarının kırılganlığını gün yüzüne çıkardı. Ekonominin 2023’te teknik resesyona girmesi, 2024’te ise durgunluk sınırında kalması, sektördeki baskıyı daha da artırdı.
Fin basınında yer alan haberlere göre ülkede faaliyet gösteren en az 10 gayrimenkul fonu, yatırımcıların para çekişlerini kısıtlarken, binlerce küçük yatırımcı tasarruflarına erişemez hâle geldi.
Nakit bulamayınca ödemeler ertelendi
Kriz ilk olarak Eylül 2023’te, 106 yıllık banka Alandsbanken’in konut fonunda patlak verdi. Yaklaşık 6 bin yatırımcısı ve 700 milyon Euro’nun üzerinde varlığı bulunan fon, talep edilen ödemeleri karşılayacak nakit yaratamayınca geri ödemeleri askıya aldı.
İki banka, 56 bin mağdur
Alandsbanken’in kararının ardından OP Bank da 2024 yılı sonunda benzer bir adım atarak neredeyse 50 bin yatırımcı için para çekişlerini sınırladı. Böylece iki banka toplam 56 bin kişiyi etkileyen bir finansal kilitlenmeye yol açtı.
Kısıtlamalar devam ediyor
Fonlardaki para çekme kısıtlamaları sürerken Alandsbanken, gayrimenkulleri zararına satmamak için beklediklerini savunuyor. Banka, piyasalarda talep canlanmadan fonların normal işleyişine dönmesinin zor olduğunu belirtiyor. Buna rağmen yönetim ücretleri tam olarak tahsil edilmeye devam ediyor. Ülkedeki finansal denetim otoriteleri ise bu alanda müdahale yetkilerinin sınırlı olduğunu ifade ediyor.
Uzman yorumu
Finans analistlerine göre fonların aynı anda büyük miktarda nakde dönme zorunluluğu, özellikle konut piyasasının durgun olduğu dönemlerde ciddi kırılganlık yaratıyor. Uzmanlar, “Düşük riskli diye satılan bu fonların aslında likidite riski oldukça yüksek” değerlendirmesinde bulunuyor.
