Enerji yoksulluğu: “Evi ısıtmak ve serinletmek zengin işi”
2 Aralık 2025 – İstanbul
Mekanda Adalet Derneği’nin yayımladığı “Enerji Yoksulluğu Görünümleri” araştırması, İstanbul Maltepe’deki hanelerin en az üçte birinin enerji yoksulu olduğunu, düşük gelirli mahallelerde ise bu oranın %50’ye yaklaştığını ortaya koydu. Türkiye’de ilk kez ilçe düzeyinde gerçekleştirilen çalışma, artan enerji fiyatlarının, iklim değişikliğinin ve ekonomik eşitsizliklerin haneler üzerindeki baskısını net şekilde gözler önüne seriyor.
Araştırmaya göre hanelerin %31,8’i enerji yoksulu. Kalabalık hanelerde bu oran daha da artıyor; dört kişi ve üzeri ailelerin %36,5’i ısınma veya serinleme ihtiyacını karşılayamıyor. Birçok katılımcı, evini yeterince ısıtmanın veya serinletmenin artık “zengin işi” olarak görüldüğünü ifade ediyor.
Rakamlarla enerji krizinin hanelere etkisi
%38,8: “İmkân olsa evimi daha fazla ısıtırdım” diyen haneler
%82,2: Bu talebin enerji yoksullarındaki oranı
%43,4: Evin daha fazla serinletilmesini isteyen haneler
%16: Yalıtım ihtiyacını bildiği halde karşılayamayanlar
Konutların düşük enerji performansı, ısınma ve soğutma ihtiyacını karşılamayı daha da zorlaştırıyor. Özellikle yaz aylarında artan sıcak dalgaları, serinleme gereksinimini ciddi şekilde artırmış durumda.
Gelire göre enerji faturaları: Üst gelir 3.745 TL, alt gelir 2.319 TL
Araştırma, Maltepe’deki gelir gruplarına göre enerji giderlerindeki uçurumu da ortaya koyuyor:
Üst gelir grubu:
Aylık ısınma gideri: 3.745 TL
Elektrik gideri: 1.208 TL
Alt–orta gelir grubu:
Aylık ısınma gideri: 2.319–2.403 TL
Elektrik gideri: 816–862 TL
Bu tablo, düşük ve orta gelirli hanelerin enerji tüketiminde zorunlu kısıntılara gittiğini gösteriyor.
Kamuoyu tepkisi
Araştırma sonuçları sosyal medyada geniş yankı buldu. Kullanıcılar, artan enerji maliyetlerinin temel yaşam hakkı olan ısınma ve serinleme üzerinde baskı oluşturduğunu vurgulayarak, devlet desteklerinin genişletilmesi çağrısında bulundu.
Uzman yorumu
Mekanda Adalet Derneği’nden Yağız Eren Abanus, enerji yoksulluğunun görünmez bir yoksulluk türü olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi:
“Enerji yoksulluğu yalnızca faturaların ödenememesi değil, sağlıklı bir yaşam sürdürme hakkının sistematik biçimde ihlal edilmesi anlamına geliyor. Bu nedenle enerji yoksulluğu temel bir insan hakkı meselesi olarak tanımlanmalı.”
Abanus, yenilenebilir enerji yatırımlarının kolaylaştırılması, enerji topluluklarının güçlendirilmesi, ilçe düzeyinde enerji danışma noktaları kurulması ve kamusal serinleme–ısınma alanlarının oluşturulmasının adil dönüşüm için kritik olduğunu vurguladı.
Yenilenebilir enerji ilgisi yüksek, ancak engeller büyük
Araştırma bulgularına göre enerji yoksulu haneler, fatura yükünü azaltmak için yenilenebilir enerjiye olumlu bakıyor. Buna rağmen ilk yatırım maliyetleri, mevzuat engelleri ve düşük farkındalık dönüşümün önünde büyük bir bariyer oluşturmaya devam ediyor.
Yerel yönetimlerin enerji verimliliği projelerine öncülük etmesi, hanelerin dönüşümünü hızlandıracak çözümler arasında gösteriliyor.
Enerji yoksulluğu nedir?Enerji yoksulluğu, yeterli, güvenilir, maliyeti karşılanabilir, kaliteli ve çevresel açıdan sağlıklı enerjiye erişememe olarak tanımlanıyor. Mekanda Adalet Derneği enerji yoksulluğu araştırmasında son bir yılda enerji yardımı alma, elektrik faturalarında gecikme ya da kesinti yaşama gibi kriterlerden yola çıkarak enerji yoksulluğu endeksi oluşturdu.
