Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan “Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, sosyal politikalar, çalışma hayatı ve dijital düzenlemeler alanında önemli değişiklikler içeriyor. Yeni yasa ile doğum izni süreleri uzatılırken, çocukların sosyal medya kullanımına da yaş sınırı getirildi.
Doğum izni 24 haftaya çıkarıldı
Düzenleme kapsamında hem kamu hem özel sektörde çalışan kadınlar için doğum izni süresi artırıldı. Buna göre:
- Doğum öncesi 8 hafta
- Doğum sonrası 16 hafta
olmak üzere toplam 24 hafta ücretli izin hakkı tanındı.
Sağlık durumu uygun olan kadın çalışanlar, doktor raporu ile doğumdan önceki sürenin bir kısmını doğum sonrasına aktarabilecek. Ayrıca çoğul gebeliklerde izin süresi uzayacak.
Erkek çalışanlar için de önemli bir değişiklik yapıldı. Eşinin doğum yapması halinde verilen izin süresi 5 günden 10 güne çıkarıldı.
15 yaş altına sosyal medya yasağı
Dijital düzenlemeler kapsamında dikkat çeken en önemli başlıklardan biri sosyal medya oldu. Yeni düzenlemeye göre:
- 15 yaşını doldurmamış çocuklar sosyal medya kullanamayacak
- Sosyal ağ sağlayıcılar yaş doğrulama sistemi kurmak zorunda olacak
- 15 yaş üstü çocuklar için özel güvenlikli (ayrıştırılmış) kullanım modeli uygulanacak
- Ebeveyn kontrol araçları zorunlu hale getirilecek
Ayrıca platformlar, çocukları hedef alan aldatıcı reklamlara karşı önlem almakla yükümlü olacak.
Koruyucu ailelere destek artıyor
Kanunla birlikte koruyucu aile sistemine yönelik teşvikler de genişletildi:
- Koruyucu aile olan memurlara 10 gün izin verilecek
- Sosyal güvencesi olmayan koruyucu ailelerin isteğe bağlı sigorta primleri devlet tarafından karşılanacak
- Çocukların aile yanında büyümesini destekleyen sosyal ve ekonomik yardımlar artırılacak
Ekonomik destekler belirli sürelerle verilecek ve üst sınır kamu maaş katsayısına göre belirlenecek.
Devlet korumasındaki gençlere istihdam hakkı
Devlet korumasında yetişen gençler için istihdam şartları netleştirildi. Buna göre:
- Kamu kurumlarında kadroların binde 1’i bu gençlere ayrılacak
- En az 5 yıl devlet korumasında kalmış olmak şartı aranacak
- Başvurular belirli yaş ve süre kriterlerine göre değerlendirilecek
Özel sektörde istihdam edilenler için ise 5 yıl boyunca sigorta primleri Hazine tarafından karşılanacak.
Çocukların bulunduğu alanlarda yeni yasaklar
Çocuk güvenliğini artırmaya yönelik önemli düzenlemeler de yasada yer aldı. Buna göre:
- Ağır suçlardan hüküm giymiş kişiler
- Okul
- Kreş
- Yurt
- Spor tesisleri
- Oyun alanları
gibi çocukların yoğun bulunduğu alanlarda çalışamayacak ve işletme açamayacak.
Kurallara uymayanlara yüksek para cezaları ve ruhsat iptali uygulanacak.
Sosyal yardım ve veri yönetiminde yeni dönem
Yasa ile birlikte sosyal yardımların daha etkin yürütülmesi için:
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na geniş veri toplama yetkisi verildi
- Yardımların belirlenmesinde gelir, mal varlığı ve sosyal durum verileri dikkate alınacak
- Sosyal hizmet kuruluşlarında kamera destekli izleme sistemleri kurulacak
Toplanan veriler belirli süre sonunda silinecek ve yalnızca gerekli durumlarda kullanılacak.
Toplu taşımaya destek
Belediyeler tarafından yetkilendirilen özel toplu taşıma işletmecilerine de destek sağlanacak. Bu kapsamda:
- Her araç için aylık gelir desteği verilecek
- Destek tutarı şehir ve kapasiteye göre değişebilecek
Vergi avantajları genişletildi
Düzenleme ile:
- Darülaceze’ye yapılan bağışlar gelir ve kurumlar vergisinden düşülebilecek
- Aynı bağışlar KDV’den de istisna tutulacak
Rakamlarla yeni düzenleme
24 hafta → Toplam doğum izni
16 hafta → Doğum sonrası izin
15 yaş → Sosyal medya alt sınırı
10 gün → Babalık izni
%0,1 (binde 1) → Kamuda istihdam kotası
5 yıl → Özel sektörde prim desteği süresi
Uzman yorumu
Yeni düzenleme, sosyal devlet uygulamalarının kapsamını genişletirken özellikle çocuk koruma, aile destekleri ve dijital güvenlik alanlarında önemli bir dönüşüm başlatıyor. Doğum izninin artırılması çalışma hayatında kadın istihdamını destekleyici bir adım olarak değerlendirilirken, sosyal medya düzenlemesi ise çocukların dijital risklere karşı korunmasını hedefliyor.
