Evlilik birliği içinde eşlerin birlikte yaşadığı mesken, Türk Medeni Kanunu’na göre “aile konutu” olarak kabul ediliyor. Tapuya konulan aile konutu şerhi ise, eşlerden birinin diğerinin rızası olmadan konut üzerinde satış, ipotek veya kira gibi tasarruf işlemleri yapmasını engelleyen hukuki bir güvence niteliği taşıyor.
Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi kapsamında uygulanan bu şerh, eşlerin ortak yaşam alanını korumayı amaçlıyor. aile konutu şerhi koymak için eşlerden biri, gerekli belgelerle birlikte Tapu ve Kadastro Müdürlüğü’ne başvurarak işlemi başlatabiliyor.
Başvuru için gerekli belgeler
Aile konutu şerhi başvurusu için şu belgeler talep ediliyor:
Evlilik cüzdanı
Başvuran eşe ait T.C. kimlik numarasını içeren nüfus cüzdanı
Vukuatlı nüfus kayıt örneği
Konutun aile konutu olarak kullanıldığını gösteren muhtarlıktan alınacak belge
Aile konutu şerhi dilekçesi
Bu belgelerle yapılan başvuru sonucunda tapu siciline “aile konutu” şerhi işleniyor.
Şerh varken satış veya kiralama mümkün mü?
Aile konutu şerhi bulunan bir taşınmaz, eşlerden yalnızca birinin rızasıyla satılamaz, kiraya verilemez veya ipotek edilemez. Kanuna göre bu işlemlerin geçerli olabilmesi için her iki eşin de açık rızasının bulunması gerekiyor.
Eşlerden biri haklı bir sebep olmaksızın rıza vermezse, diğer eş aile mahkemesine başvurarak hâkim müdahalesi talep edebiliyor. Kiracı olan eşlerden biri kira sözleşmesinde yer almıyorsa, gayrimenkul sahibine bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı haline gelebiliyor.
Aile konutu şerhi nasıl kaldırılır?
Aile konutu şerhi, belirli hukuki durumlarda mahkeme kararıyla veya tarafların talebiyle kaldırılabiliyor.
Bu durumlar şunlardır:
Boşanma halinde, hâkimin şerhin iptaline karar vermesi
Evliliğin iptali durumunda, gayrimenkul malikinin talebi
Eşlerden birinin ölümü
Malik olmayan eşin şerh koydurduğu durumlarda, kendi talebiyle
Malik olan eşin başvurusuyla, diğer eşin onayı alınarak
Şerhin kaldırılmasıyla birlikte taşınmaz üzerindeki tasarruflar yeniden serbest hale geliyor.
Uzmanlar uyarıyor: Şerh, üçüncü kişilere karşı da koruma sağlar
Aile konutu şerhi, tapu siciline işlendiğinde üçüncü kişilere karşı da ilan etkisi yaratıyor. Şerh bulunmayan durumlarda, iyi niyetli üçüncü kişilerin yaptığı işlemler geçerli sayılabiliyor ve bu da eşlerin hak kaybına yol açabiliyor.
Bu nedenle uzmanlar, evli bireylerin aile konutu olarak kullandıkları taşınmazlar için şerh koydurmalarını, uyuşmazlık veya rıza verilmemesi durumlarında ise aile mahkemesine başvurmalarını öneriyor.
