Türkiye’de gayrimenkul alım satım süreçlerinde uzun yıllardır yalnızca bankalar ile alıcı-satıcı arasında kalan ekspertiz raporları için yeni bir dönem tartışılıyor. Tapu işlemlerinde beyan edilen satış bedellerinin piyasa değerinin çok altında gösterilmesi nedeniyle kamu kurumları denetimleri sıkılaştırmaya hazırlanıyor.
Sektör kaynaklarına göre, konut kredisi kullanılan satışlarda hazırlanan ekspertiz raporlarının dijital sistemler üzerinden kamu kurumlarının erişimine açılması yönünde çalışmalar öne çıkıyor. Böylece tapu devri sırasında bildirilen satış bedeli ile ekspertiz değerinin karşılaştırılması mümkün hale gelebilecek.
Amaç düşük bedel beyanını önlemek
Türkiye’de taşınmaz satışlarında tapu harcı, satış bedeli üzerinden hesaplanıyor. Bu nedenle bazı işlemlerde tarafların gerçek satış değerini daha düşük göstermesi kamu gelir kaybına yol açabiliyor. Yeni denetim modeliyle bu farkların daha kolay tespit edilmesi hedefleniyor.
Uzmanlara göre, ekspertiz verilerinin tapu sistemiyle entegre edilmesi halinde özellikle krediyle alınan konutlarda satış fiyatı ile resmi beyan arasında ciddi fark bulunan işlemler daha hızlı incelemeye alınabilecek.
Her satış için zorunlu değil
Bugün itibarıyla Türkiye’de ekspertiz raporu her konut satışında zorunlu değil. Rapor en çok bankalı satışlarda ve bazı özel işlemlerde talep ediliyor. Dolayısıyla yeni sistem hayata geçse bile tüm taşınmaz satışlarında otomatik ekspertiz zorunluluğu anlamına gelmiyor.
Ancak uzmanlar, ilerleyen süreçte değerleme raporlarının tapu kayıt süreçlerinde daha merkezi hale gelmesinin, gayrimenkul piyasasında kayıt dışılığı azaltabileceğini belirtiyor.
Tapu işlemlerinde dijital takip güçleniyor
Son yıllarda e-Devlet Kapısı ve Web Tapu sistemleri üzerinden yürütülen dijitalleşme adımlarıyla birlikte taşınmaz işlemlerinde veri paylaşımı artıyor. Ekspertiz raporlarının da bu sisteme dahil edilmesi halinde alım satım işlemlerinde hem vergi denetimi hem de şeffaflık açısından yeni bir aşamaya geçilmiş olacak.
Sektör temsilcileri, düzenlemenin hayata geçmesi halinde özellikle ikinci el konut satışlarında gerçek piyasa değerine daha yakın beyan döneminin başlayabileceğini ifade ediyor.
Rakamlarla
- Mart ayında Türk vatandaşlarının yurt dışından gayrimenkul alımı için yaptığı ödeme: 187 milyon dolar
- Türkiye’de tapu harcı oranı: alıcı ve satıcı için ayrı ayrı yüzde 2
- Konut kredili satışlarda ekspertiz raporu: fiilen zorunlu
- Standart ikinci el satışlarda ekspertiz: genel zorunluluk bulunmuyor
