Tapu işlemlerinde düşük beyan dönemi bitti: Vergi cezası yüzde 100’e çıkarıldı
Gayrimenkul alım satımlarında düşük beyan dönemi resmen sona eriyor. TBMM’de kabul edilen yeni vergi düzenlemesiyle, tapu devirlerinde gerçek satış bedeli yerine daha düşük tutar beyan edenlere uygulanan vergi ziyaı cezası iki katına çıkarıldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), yapay zekâ destekli RADAR sistemiyle tüm Türkiye’de son 5 yıllık işlemleri mercek altına aldı.
Yeni düzenleme, gayrimenkul sektöründe yıllardır süren kayıt dışı satışların önüne geçmeyi hedefliyor. Yetkililere göre tapu harcının düşük ödenmesi nedeniyle kamunun uğradığı gelir kaybı artık çok daha ağır yaptırımlarla karşılık bulacak.
Ceza oranı yüzde 25’ten yüzde 100’e yükseldi
Mevcut uygulamada düşük bedel beyan edildiğinin tespiti hâlinde aradaki fark üzerinden hesaplanan verginin yüzde 25’i oranında ceza kesiliyordu.
Yeni vergi paketiyle bu oran “bir kat” yani yüzde 100 olarak güncellendi.
Buna göre denetim sonucu usulsüzlük tespit edilmesi hâlinde:
Eksik ödenen tapu harcının tamamı tahsil edilecek,
Buna ek olarak aynı tutarda yüzde 100 ceza uygulanacak.
Uzmanlara göre yeni oran, düşük beyanı caydıracak seviyede.
Yapay zekâ ile geriye dönük 5 yıllık inceleme
Gelir İdaresi Başkanlığı, yalnızca yeni satışları değil geçmiş işlemleri de kontrol ediyor.
RADAR adlı yapay zekâ destekli analiz sistemiyle Türkiye genelindeki tapu kayıtları taranıyor.
Denetimlerde şu kriterler öne çıkıyor:
Son 5 yılda yapılan tüm konut devirleri
Bölgenin piyasa rayiç değerleri ile beyan edilen bedel arasındaki fark
Konut kredisi kullanıldıysa kredi tutarı ile tapu satış bedelinin uyumu
Bu incelemeler doğrultusunda şüpheli görülen işlemler için uyarı süreci başlıyor.
Kutu / Uzman yorumu
“İzaha davetler başlıyor”
Yapay zekâ taramaları sonucunda alıcı ve satıcılara “İzaha Davet” mektupları gönderilecek.
Vatandaşlar bu süreçte GİB’e çağrılarak beyan edilen tutarın gerçekliğiyle ilgili açıklama yapmak zorunda kalacak.
Eğer düşük beyan kabul edilirse veya gerçekçi bir izah sunulamazsa:
Eksik ödenen vergi faiziyle birlikte talep edilecek,
Yeni düzenleme doğrultusunda yüzde 100 ceza uygulanacak.
Uzmanlardan uyarı: “Gerçek bedeli beyan edin”
Gayrimenkul danışmanları ve mali müşavirler, cezanın iki katına çıkmasıyla birlikte vatandaşlara güçlü bir uyarıda bulunuyor:
“Rayiç bedelden gösterme devri kapandı. Tapuda gerçek satış bedelini beyan etmeyenler, ödeyecekleri harçtan çok daha yüksek ceza ve faiz riskiyle karşı karşıya kalabilir.”
Sektör temsilcilerine göre 2025 ve sonrası, tapu devirlerinde şeffaflığın zorunlu hâle geldiği bir dönem olacak.
