Reeskont faizine “ticari” ayar geldi: TCMB formülü değiştirdi
Merkez Bankası’nın Aralık 2024’te başlattığı politika faizi indirim süreci, ticari kredi faizlerinde aynı hızda karşılık bulmayınca, TL reeskont kredilerinde hesaplama yöntemine müdahale geldi.
Ekonomim’den Merve Yiğitcan’ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı bilgiye göre, TCMB TL reeskont kredilerinde iskonto oranını belirleyen formülde kullanılan 0,63 çarpanını 0,70’e yükseltti. Bu adımla birlikte, son politika faizi indiriminin ardından TL reeskont faiz oranının düşmemesi sağlandı.
Söz konusu değişikliğin temel gerekçesi, TL reeskont faiz oranı ile piyasadaki ticari kredi faiz oranları arasındaki farkın daha fazla açılmaması olarak ifade ediliyor. Piyasada ticari kredi faizlerinde düşüş gerçekleşmezse, önümüzdeki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantılarında benzer ayarlamaların devam edebileceği değerlendiriliyor.
Politika faizi indi, ticari kredi faizi sınırlı geriledi
Merkez Bankası, uzun süre yüzde 50 seviyesinde tuttuğu politika faizinde Aralık 2024 itibarıyla indirim sürecini başlatmış ve ilk adımda faizi yüzde 47,5’e çekmişti.
İndirimler kademeli şekilde sürerken, Ocak 2026’daki son PPK toplantısında 100 baz puanlık indirimle politika faizi yüzde 37’ye kadar geriledi.
Ancak aynı dönemde ticari kredi faizlerinde düşüş daha sınırlı kaldı. Aralık 2024’te yüzde 55 seviyelerinde olan ticari kredi faizleri, bugün yüzde 48-50 bandında seyrediyor. Böylece politika faizinde 13 puanlık indirim yaşanmasına rağmen, ticari kredi faizlerinde düşüş 5-7 puan aralığında kaldı.
Reeskont faizinde görünmeyen maliyetler dikkat çekiyor
Şu anda TL reeskont kredilerinde faiz oranı yüzde 19,32 seviyesinde bulunuyor. Ancak uygulamada reeskont kredilerinde faizin önden kesilmesi ve teminat mektubu maliyetinin eklenmesiyle toplam maliyet daha yukarı çıkıyor.
Teminat mektubu maliyetinin şirketin bilançosuna göre yüzde 0,5 ile yüzde 3 arasında değiştiği belirtiliyor. Teminat mektubu maliyeti yüzde 1 kabul edildiğinde, reeskont kredisinin toplam maliyetinin yüzde 25,50 seviyesine ulaştığı hesaplanıyor.
Buna karşın ticari kredi faizlerinin yüzde 48-50 bandında kalması, ihracatçılar açısından reeskont kredilerini daha da kritik hale getiriyor.
İhracatçı: “Reeskont çok değerli ama indirim bekliyorduk”
İhracatçılar, piyasa faizlerinin yüksek seyrettiği bir ortamda reeskont kredilerinin finansmana erişim açısından çok değerli olduğunu vurguluyor.
Kasım 2025’te 4,5 milyar TL’ye çıkarılan günlük reeskont limitinin “adeta kapışıldığı” ifade edilirken, son politika faizi indirimi sonrası TL reeskont faizinde indirimin gelmemesi ihracatçı tarafında hayal kırıklığı yarattı.
Öte yandan ihracatçılar, reeskont kredilerinde faizin önden kesilmesi yerine vade sonunda ödenmesini talep ediyor.
Limit arttı, rezerv katkısı geriledi
Rakamlarla
|
TCMB son yıllarda ihracatçının finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla reeskont kredilerinde limit artışlarına gitti. Buna göre TL reeskontta günlük limit:
2023’te 300 milyon TL’den 1,5 milyar TL’ye
ardından 3 milyar TL’ye
Ekim 2024’te 4 milyar TL’ye
Kasım 2025’te ise 4,5 milyar TL’ye yükseltildi.
Merkez Bankası, reeskont kredilerinin döviz rezervlerine katkısını da düzenli olarak açıklıyor. Buna göre rezerv katkısı 2020’de 23 milyar dolar ile tarihi seviyelere çıkarken, sonraki yıllarda sert geriledi. Katkı; 2021’de 21 milyar dolar, 2022’de 17,6 milyar dolar, 2023’te 3,8 milyar dolar, 2024’te 2,1 milyar dolar seviyesine indi. Geçen yıl ise sınırlı bir toparlanmayla 2,9 milyar dolara yükseldi.
