MSCI’dan Türkiye piyasalarına üçüncü uyarı

Küresel endeks sağlayıcısı MSCI (Morgan Stanley Capital International), Türkiye sermaye piyasalarına ilişkin son bir ay içinde üçüncü kez uyarıda bulundu. Kuruluş, bazı şirketlerde serbest dolaşımdaki pay oranlarının yeniden incelenebileceğini ve belirli yatırım fonlarının elindeki payların "fiili dolaşım dışı" olarak sınıflandırılabileceğini açıkladı.

MSCI, haziran ayında yaptığı açıklamada ise Kasım 2026'ya kadar piyasa yapısına ilişkin yeterli, somut ve güvenilir ilerleme sağlanamaması halinde MSCI Türkiye Endeksi için yeni bir danışma süreci başlatabileceği uyarısında bulunmuştu.

Piyasa uzmanları, son açıklamanın yabancı yatırımcı güveni açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Takasbank'tan TEFAS sisteminde önemli değişiklik

MSCI'nın değerlendirmeleri sürerken Takasbank da Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) uygulama esaslarında kapsamlı değişikliklere gitti.

Yeni düzenlemeyle birlikte;

• Fonların nakit, borç ve alacak durumları artık fon bazında ayrı ayrı takip edilecek.
• Fonların borç ve alacakları netleştirilmeyecek, her işlem kendi fonu üzerinden izlenecek.
• Portföy yönetim şirketleri fon bazındaki yükümlülükleri doğrudan takip edecek.
• İşlem süreçlerinde şeffaflık artırılırken operasyonel takip de kolaylaştırılacak.

Otomatik kredi sistemi kaldırıldı

Düzenlemenin en dikkat çeken başlığı ise fon alımlarında uygulanan otomatik kredi sisteminin kaldırılması oldu.

Yeni uygulamaya göre;

• Fon alım işlemlerinde otomatik kredi kullandırılması sona erdi.
• Bunun yerine TEFAS limiti uygulamasına geçildi.
• Fon alım talimatlarında limitin yüzde 25'i kadar teminat bulundurulması zorunlu hale getirildi.
• Limiti aşan işlemler için ise yüzde 100 teminat şartı getirildi.

Böylece yeterli teminatı bulunmayan portföy yönetim şirketlerinin yüksek tutarlı işlemleri gerçekleştirmesi mümkün olmayacak.

Temerrüt süreçleri de fon bazında izlenecek

Yeni sistemle birlikte temerrüt süreçlerinde de önemli değişiklikler yapıldı.

Fon bazında ödeme ve yükümlülükler ayrı ayrı takip edilecek. Eksik ödeme yapılan fonlarda yatırımcı payları nakdi yükümlülük tamamlanıncaya kadar blokede tutulacak.

Ayrıca temerrüt faizini üç iş günü içinde ödemeyen üyelere ödenmeyen tutar üzerinden günlük yüzde 10 oranında gecikme cezası uygulanacak.

Amaç daha şeffaf ve daha güvenli piyasa

Sermaye piyasası uzmanlarına göre yapılan düzenlemeler, yatırım fonlarının mali yapısının daha şeffaf şekilde izlenmesini sağlayacak.

Yeni sistem sayesinde;

• Her fonun nakit akışı ayrı takip edilecek.
• Bir fonun yükümlülüğü başka bir fonla kapatılamayacak.
• Portföy yönetim şirketlerinin risk yönetimi güçlenecek.
• Sistemik risklerin azaltılması hedeflenecek.
• Yatırımcı işlemlerinin takibi daha şeffaf hale gelecek.

Uzmanlar ayrıca, SPK'nın uzun süredir hazırlıklarını sürdürdüğü yatırım fonlarında manipülasyonu önlemeye yönelik yeni düzenlemelerin de kısa süre içinde açıklanmasını bekliyor.

MSCI neden fiili dolaşımı yeniden inceliyor?

MSCI'nın son değerlendirmesi, özellikle şirketlerin fiili dolaşım oranlarının gerçeği ne ölçüde yansıdığına odaklanıyor.

Kuruluş, belirli yatırım fonlarının elindeki payların serbest dolaşım kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğini yeniden inceleyebileceğini duyurdu. Gerekli görülmesi halinde bu paylar "fiili dolaşım dışı" olarak yeniden sınıflandırılabilecek.

Bu durum, bazı şirketlerin MSCI endekslerindeki ağırlığını değiştirebileceği gibi yabancı fonların yatırım kararlarını da etkileyebilecek.

MSCI uyarıları neden önem taşıyor?

MSCI; MSCI World, MSCI Emerging Markets (Gelişen Piyasalar) ve MSCI Türkiye gibi dünya genelinde trilyonlarca dolarlık yatırımın referans aldığı endeksleri hazırlıyor.

Uluslararası yatırım fonları, ETF'ler ve kurumsal yatırımcılar portföylerini büyük ölçüde bu endekslere göre şekillendiriyor.

Bir şirketin veya ülkenin MSCI endekslerindeki ağırlığının azalması ya da endeks kapsamı dışında kalması yabancı sermaye çıkışına neden olabilirken, ağırlığın artması ise yeni yabancı yatırım girişlerini destekleyebiliyor.

Bu nedenle MSCI'nın Türkiye piyasalarına yönelik yaptığı son değerlendirmeler, hem Borsa İstanbul'un uluslararası görünürlüğü hem de yabancı yatırımcı ilgisinin korunması açısından yakından takip ediliyor.