Yapı ruhsatı arttı, iskan açığı dikkat çekti
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı son çeyrek verileri, konut üretiminde yeniden bir hareketlenmeye işaret etti. Belediyeler tarafından 2025 yılında toplam 1 milyon 111 bin 852 daire için yapı ruhsatı, 673 bin 575 daire için ise yapı kullanma izin belgesi (iskan) verildi.
Verilere göre, yapı ruhsatı verilen daire sayısı bir önceki yıla kıyasla yüzde 30,2 artış gösterdi. Bina sayısında yüzde 14,5, toplam yüzölçümünde ise yüzde 18,2’lik artış kaydedildi.
Ancak dikkat çeken en önemli başlık, ruhsat ile iskan arasındaki fark oldu. Son 5 yıllık dönemde yaklaşık 4,35 milyon daire ruhsat alırken, 3,13 milyon daire iskan alabildi. Bu da yaklaşık yüzde 28’lik bir kesimin henüz iskan almadığını ortaya koyuyor.
Uzman yorumu: Süreçler uzun, karşılaştırma dikkatli yapılmalı
EVA Gayrimenkul Değerleme Genel Müdür Yardımcısı Özhan Yurtseven, ruhsat ve iskan verilerinin doğrudan aynı yıl üzerinden kıyaslanmasının yanıltıcı olabileceğine dikkat çekti:
Yapı ruhsatlarının 2 yıl içinde inşaata başlanması ve 5 yıl geçerli olması, sürecin zamana yayıldığını gösteriyor.
Bir projenin aynı yıl içinde tamamlanarak iskan alması çoğu zaman mümkün olmuyor.
Bu nedenle ruhsat–iskan farkı yapısal bir gecikmeyi de yansıtıyor.
Yurtseven’e göre, yine de mevcut tablo önemli bir soruya işaret ediyor:
“Sektör üretmek istiyor ancak kapasite veya süreçler mi sınırlıyor?”
Son 10 ve 15 yıllık tablo ne söylüyor?
Son 10 yıl:
8,36 milyon daire ruhsat aldı
7 milyon daire iskan aldı
%16,3 iskan almayan oran
Son 15 yıl:
12,58 milyon daire ruhsat aldı
10,36 milyon daire iskan aldı
%17,6 iskan almayan oran
Bu veriler, son 5 yılda iskan açığının belirgin şekilde arttığını ortaya koyuyor.
En fazla ruhsat İstanbul’da verildi
2025 yılında yapı ruhsatı verilen iller sıralamasında:
İstanbul: 161.435 daire
Ankara: 72.269 daire
Hatay: 68.351 daire
Kahramanmaraş: 49.189 daire
Malatya: 42.474 daire
İzmir: 39.430 daire
Özellikle deprem bölgesindeki illerde ruhsat sayısındaki artış dikkat çekti. Bu durum, yeniden inşa sürecinin hızlandığını gösteriyor.
2017 sonrası düşüş, 2025’te toparlanma
Sektörde 2017 sonrası ciddi bir yavaşlama yaşandı.
2017’de 1,4 milyon olan ruhsat sayısı
2020’de 563 bin seviyesine kadar geriledi
2025’te ise yeniden 1,1 milyon seviyesine ulaştı
Bu tablo, 2023 sonrası dönemde arz tarafında yeniden bir canlanma başladığını gösteriyor.
Maliyetler üretimi zorladı
TÜİK verilerine göre İnşaat Maliyet Endeksi, 2025 Aralık itibarıyla yıllık %24,5 artış gösterdi.
Artışta etkili olan başlıca kalemler:
Enerji maliyetleri
Çimento, demir, çelik ve bakır fiyatları
Döviz kuru kaynaklı girdiler
Bu maliyet baskısı, son yıllarda üretimde yavaşlamaya ve dolaylı olarak konut arz daralmasına neden oldu.
Konut satışları 1,76 milyona ulaştı
2025 yılı genelinde Türkiye’de toplam 1 milyon 760 bin 292 konut satışı gerçekleşti.
Aynı dönemde:
1,11 milyon konuta ruhsat verildi
Yaklaşık 213 milyon metrekarelik inşaat alanı üretildi
Bu tablo, talebin üretimin üzerinde seyrettiğini ve piyasada denge arayışının sürdüğünü ortaya koyuyor.
Genel değerlendirme
2025 verileri, konut sektöründe yeniden bir üretim ivmesi yakalandığını gösterirken, iskan süreçlerindeki gecikme ve kapasite tartışması sektörün önündeki temel sorunlardan biri olmaya devam ediyor.
Ruhsat sayısındaki artış arzın artabileceğine işaret etse de, üretimin tamamlanıp piyasaya sunulması sürecinde yaşanan gecikmeler, konut fiyatları ve erişilebilirlik üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.
