ABD Merkez Bankası'nın (Fed) eski başkanlarından dünyaca ünlü ekonomist Alan Greenspan, 100 yaşında yaşamını yitirdi.
1987 ile 2006 yılları arasında Fed Başkanlığı görevini yürüten Greenspan'ın, Parkinson hastalığına bağlı gelişen komplikasyonlar nedeniyle evinde hayatını kaybettiği açıklandı.
Vefat haberini eşi, gazeteci Andrea Mitchell duyurdu. Mitchell, yaptığı açıklamada eşinin hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat başkanlar döneminde ABD ekonomisinin şekillenmesinde kritik rol oynadığını belirterek, "Zekâsı, nezaketi ve ekonomiye yaptığı katkılarla hatırlanacak" ifadelerini kullandı.
Mitchell ayrıca Greenspan'ın 1996 yılında finans literatürüne giren ve piyasalardaki aşırı değerlenmeyi tanımlamak için kullandığı "irrational exuberance" (irrasyonel coşku) ifadesine de gönderme yaptı.
Yaklaşık 19 yıl Fed'in başında kaldı
Alan Greenspan, 11 Ağustos 1987'de Fed Başkanlığı görevini devraldı ve 31 Ocak 2006'ya kadar görev yaptı.
Art arda beş dönem görev yapan Greenspan, ABD tarihinde en uzun süre görev yapan Fed başkanlarından biri oldu. Dört farklı ABD Başkanı tarafından yeniden görevlendirilen Greenspan, para politikalarında sürekliliğin sembol isimlerinden biri olarak kabul edildi.
Görev yaptığı dönemde dünya ekonomisi; borsa çöküşü, teknoloji balonu, Asya finans krizi, Rusya krizi, 11 Eylül saldırıları ve internet ekonomisinin yükselişi gibi birçok tarihi gelişmeye tanıklık etti.
Alan Greenspan'ın Fed döneminde attığı en önemli adımlar
Yaklaşık 19 yıl boyunca Fed Başkanlığı yapan Greenspan, modern merkez bankacılığının en etkili isimlerinden biri olarak görülüyor. Görev süresinde öne çıkan karar ve gelişmeler şöyle sıralanıyor:
1987 borsa çöküşüne hızlı müdahale etti
Göreve başladıktan yalnızca iki ay sonra yaşanan ve "Kara Pazartesi" olarak bilinen 1987 borsa çöküşünde piyasalara likidite sağlayarak finans sistemindeki panik havasının büyümesini önleyen adımlar attı.
Enflasyonla mücadeleyi öncelik haline getirdi
1990'lı yıllarda uyguladığı para politikalarıyla düşük enflasyon ve istikrarlı büyüme döneminin oluşmasına katkı sağladı. Bu süreç, ABD ekonomisinde uzun süren genişleme dönemlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
"İrrasyonel coşku" uyarısıyla tarihe geçti
1996 yılında yaptığı konuşmada hisse senedi piyasalarındaki aşırı fiyatlamaları "irrasyonel coşku" olarak tanımladı.
Bu ifade daha sonra finans dünyasının en çok kullanılan kavramlarından biri haline gelirken, yatırım balonlarını anlatan klasik bir terim olarak ekonomi literatürüne girdi.
Asya ve Rusya krizlerinde piyasaları destekledi
1997 Asya Finans Krizi ve 1998 Rusya krizinin küresel piyasalara etkisini sınırlamak amacıyla faiz indirimleri ve likidite destekleriyle finans sisteminin istikrarını korumaya yönelik politikalar uyguladı.
Dot-com balonunun ardından faizleri düşürdü
2000 yılında teknoloji hisselerindeki büyük çöküşün ardından ekonomiyi desteklemek amacıyla faiz oranlarını önemli ölçüde aşağı çekti.
11 Eylül saldırılarının ardından piyasaları rahatlattı
2001 yılında gerçekleşen 11 Eylül terör saldırıları sonrasında finans piyasalarının normal işleyişini sürdürebilmesi için Fed aracılığıyla güçlü likidite desteği sağladı.
Konut piyasasına yönelik politikaları tartışma yarattı
2001-2004 yılları arasında uygulanan düşük faiz politikalarının ABD'deki konut fiyatlarının hızla yükselmesine ve ilerleyen yıllarda ortaya çıkan mortgage krizinin zeminini hazırladığı yönünde eleştiriler aldı.
Görevden ayrıldıktan sonra da bu politikalar ekonomi çevrelerinde uzun yıllar tartışılmaya devam etti.
Ekonomi tarihinin en etkili merkez bankacılarından biri
Greenspan, yalnızca Fed Başkanı olarak aldığı kararlarla değil, piyasalara verdiği mesajlarla da küresel finans piyasalarını etkileyen isimlerden biri oldu.
Görev süresi boyunca faiz kararları dünya borsaları, döviz piyasaları ve yatırımcılar tarafından yakından takip edildi. Destekçileri onu ABD ekonomisinin uzun süre istikrarlı büyümesinde önemli pay sahibi bir merkez bankacısı olarak değerlendirirken, eleştirmenleri ise düşük faiz politikalarının 2008 küresel finans krizine giden sürecin oluşmasında etkili olduğunu savundu.
Arkasında, ekonomi literatürüne giren kavramlar ve modern merkez bankacılığına yön veren kararlarla dolu yaklaşık yirmi yıllık bir miras bırakan Alan Greenspan, küresel ekonomi tarihinin en etkili isimlerinden biri olarak anılmaya devam edecek.
