İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), merkezi yatırım programına alınmayan projelere rağmen kent genelinde raylı sistem atılımını sürdürüyor. Durdurulmuş metro şantiyelerini yeniden canlandıran İBB, yurtdışından sağladığı yaklaşık 2,5 milyar Avro kredi ve öz kaynaklarla 5 yıldan kısa sürede 87,1 kilometrelik hattı hizmete aldı. İstanbul'daki toplam raylı sistem uzunluğu ise 380 kilometreyi aştı.
2019’da duran şantiyeler yeniden canlandırıldı
İBB yönetimi göreve geldiğinde İstanbul genelinde toplam 140,9 kilometre uzunluğunda 12 raylı sistem hattı ihale edilmişti. Ancak bu hatların büyük çoğunluğu durmuş, şantiyeler atıl hale gelmişti. Özellikle çevresindeki güvenliksiz alanlar ve açık çukurlar, hem şehir estetiğini bozuyor hem de çevre sakinleri için tehlike oluşturuyordu. Yeni yönetimle birlikte bu duraklama sona erdi ve projeler yeniden hız kazandı.
İBB’den tarihi yatırım: 5 yılda 87 kilometre yeni hat
2019 sonrası yapılan çalışmalarla Mart 2024’e kadar 65,1 kilometrelik yeni raylı sistem ve 62 istasyon hizmete açıldı. Buna ek olarak Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın inşa ettiği ancak tüm maliyetinin İBB tarafından karşılandığı 3 metro hattı da işletmeye alındı. Böylece İstanbul, pandemiye, ekonomik krize ve siyasi engellere rağmen 5 yılda 87,1 kilometrelik yeni hattı devreye alarak büyük bir başarıya imza attı.
Vergi kesintilerine rağmen yatırımlar sürdü
İBB’nin işletmesini devraldığı metro hatları için merkezi bütçeden belediyeye aktarılan vergi gelirlerinden yaklaşık 13,5 milyar TL kesinti yapıldı. Tüm bu mali yüke rağmen yatırımlar hız kesmedi. Uluslararası finans kuruluşlarından sağlanan dış krediler ve öz kaynaklarla metro yatırımları birer birer tamamlandı.
Metro yalnızca ulaşım değil, sosyal hayatın da parçası
Yeni metro istasyonları sadece bir ulaşım noktası değil, aynı zamanda sosyal yaşamı destekleyen alanlar olarak tasarlandı. Kent Lokantaları, kreşler ve Yenilikçi Fikirler Merkezleriyle entegre edilen istasyonlar, kentin sosyal altyapısına da katkı sağladı.
Yeni araçlar ve merkezlerle sistem güçlendi
Haziran 2019’dan bu yana 454 yeni metro aracı için tedarik süreci başlatıldı. Bunlardan 176’sı hizmete alınırken, 278 aracın üretimi devam ediyor. Ayrıca Tekstilkent–Esenler, Alibeyköy ve Dudullu’da 3 büyük depo, bakım ve kumanda merkezi tamamlanarak faaliyete geçti.
7 yeni hatta inşaat sürüyor, Anadolu yakasında rahatlama hedefi
İBB şu anda 7 yeni raylı sistem hattında inşaat çalışmalarını sürdürüyor. Bu hatların ilki Anadolu yakasında tamamlanacak. Yeni hatlarla birlikte İstanbul’un doğu-batı aksındaki ulaşım yükünün ciddi biçimde azalması hedefleniyor.
Depreme karşı güçlendirme adımları
İstanbul’da günde ortalama 400 bin yolcu taşıyan M1A Yenikapı–Atatürk Havalimanı hattında yer alan viyadüklerde depreme karşı güçlendirme çalışmaları 2023’te başladı. %84 ilerleme sağlanan bu projede dış finansman için İller Bankası onayı bekleniyor.
4 yeni hat için merkezi yatırım programına başvuru yapıldı
İBB, 2025 yılı Kamu Yatırım Programı’nın ara döneminde dört yeni raylı sistem hattı için merkezi yönetime başvurdu: 
Sefaköy–Beylikdüzü–TÜYAP Metro Hattı (18,5 km, 10 istasyon): 6. kez başvuru yapıldı ancak hâlâ kabul edilmedi.
Eyüpsultan–Bayrampaşa Tramvay Hattı (3,2 km, 5 istasyon): 5 başvuruya rağmen 2024’te öz kaynaklarla inşaata başlandı.
Yenidoğan–Söğütlüçeşme Metro Hattı (6,7 km, 5 istasyon): 2017’de ihalesi yapılmasına karşın hâlâ yatırım programına dahil edilmedi.
Üsküdar–Kadıköy–Maltepe Tramvay Hattı (16,9 km, 26 istasyon): Anadolu Yakası’nın ilk cadde tramvayı için 2025 Mayıs’ta başvuru yapıldı.
İBB’den dünyaya örnek finansal planlama
Metro inşaatları uzun vadeli ve yüksek maliyetli yatırımlar gerektiriyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı dış kredi onaylarının uzun sürmesine rağmen İBB, uluslararası finansman ve etkin bütçe yönetimiyle aynı anda en fazla metro hattı yapan şehir unvanını kazandı. Kamu kaynaklarının akılcı kullanımı ve hizmet odaklı yaklaşımıyla İBB’nin bu çalışmaları, İstanbullulardan da olumlu geri dönüşler alıyor.
