Tarım arazilerinin korunması amacıyla hazırlanan hobi bahçeleri düzenlemesi, sahadan gelen yoğun tepkiler üzerine yeniden ele alınıyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine gelen teklif geçici olarak askıya alınırken, “üretim” ile “rant” ayrımını netleştiren yeni bir çerçeve üzerinde çalışıldığı belirtiliyor.
Kaçak yapılara yönelik süreç yeniden şekilleniyor
İlk teklif kapsamında, tarım arazileri üzerine izinsiz şekilde inşa edilen bungalov, tiny house, bağ evi ve villa gibi yapıların yıkılması ve yüksek para cezaları uygulanması planlanıyordu. Ayrıca bu yapıların bulunduğu arazilerin eski haline getirilmesi de düzenlemenin temel hedefleri arasında yer alıyordu.
Ancak kamuoyunda oluşan “tüm yapıların yıkılacağı” yönündeki algı, düzenlemenin yeniden değerlendirilmesine neden oldu. Yeni çalışmada daha seçici ve kriter bazlı bir yaklaşım benimsenmesi bekleniyor.
Üretim yapan kazanacak, ticari kullanım hedefte
Revize edilmesi planlanan düzenlemede en kritik başlık, gerçek tarımsal faaliyet ile ticari amaçlı kullanımın ayrıştırılması olacak.
- Toprağını ekip biçen, meyve-sebze yetiştiren ve üretim yapan kişilere izin verilmesi
- Tarım arazisini villa, bungalov veya kısa dönem kiralama gibi ticari faaliyetlere dönüştürenlere yıkım ve ceza uygulanması
gündemdeki en güçlü senaryo olarak öne çıkıyor.
Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı’ya göre, mevcut hobi bahçelerinin çok büyük bölümü fiilen yaşam alanına dönüşmüş durumda. Özellikle kısa dönem kiralama yapılan bungalov ve villa projeleri, düzenlemenin ana hedef kitlesini oluşturuyor.
Yıkım olmaması için hangi şartlar aranacak?
Yeni düzenlemede yıkım kararlarının önüne geçmek isteyen mülk sahipleri için bazı kriterlerin getirilmesi bekleniyor. Bunlar arasında:
- Tarımsal üretimin fiilen yapıldığının belgelenmesi
- Çiftçilik faaliyetlerinin resmi kayıtlara geçirilmesi
- Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan izin alınması
- Ürün elde edildiğinin ispatlanması
gibi şartlar öne çıkıyor.
Ancak uzmanlara göre bu ayrımın sahada uygulanması oldukça zor. Çünkü birçok arazi üzerinde hem sembolik üretim yapılıyor hem de esas kullanım konut veya ticari faaliyet olarak sürdürülüyor.
İmar barışı geçmişi süreci etkiliyor
Türkiye’de daha önce uygulanan imar barışı kapsamında milyonlarca yapı kayıt altına alınmış ve yıkım kararları kaldırılmıştı. Bu durum, yeni düzenlemede nasıl bir yol izleneceği konusunda önemli bir referans noktası oluşturuyor.
Mevcut yapıların bir kısmının bu kapsamda yasal statü kazanmış olması, tüm kaçak yapıların doğrudan yıkılmasını zorlaştıran faktörler arasında gösteriliyor.
Parselasyon oyununa müdahale gelebilir
Düzenlemenin bir diğer önemli ayağını ise “özel parselasyon” olarak adlandırılan fiili bölünmeler oluşturuyor.
Özellikle büyük tarım arazilerinin küçük parçalara ayrılarak:
- 200-300 metrekarelik hisselere bölünmesi
- Bu alanlara tiny house, prefabrik ev veya villa yapılması
- Ortak kullanım adı altında fiili site düzeni kurulması
gibi uygulamaların mercek altına alınması bekleniyor.
Bu tür yapılaşmaların çoğunun hukuki bir zemine dayanmadığı ve doğrudan rant amaçlı olduğu değerlendiriliyor.
İstanbul örneği dikkat çekiyor
Uzmanlara göre İstanbul’un özellikle Silivri ve Çatalca bölgelerinde bu tür kullanım oldukça yaygın. Tarım arazileri üzerinde kurulan villa ve bungalov projeleri, ciddi bir ekonomik değer üretirken aynı zamanda planlı kentleşme açısından risk oluşturuyor.
Yeni düzenlemenin bu bölgelerdeki ticari kullanımları doğrudan hedef alabileceği ifade ediliyor.
İstisnalar gündeme gelebilir
Revizyon çalışmaları kapsamında bazı istisnaların da gündeme gelmesi bekleniyor. Özellikle:
- Büyük ve tek parça tarım arazisinde bulunan yapılar
- Gerçek anlamda tarımsal faaliyetle birlikte kullanılan alanlar
için daha esnek bir yaklaşım benimsenebileceği değerlendiriliyor.
Süreç nasıl ilerleyecek?
Mevcut durumda teklifin yeniden şekillendirilmesi için çalışmalar sürüyor. Yeni düzenlemenin:
- Daha net tanımlar içermesi
- Denetim mekanizmasını güçlendirmesi
- Üretim ile ticari kullanımı kesin çizgilerle ayırması
bekleniyor.
Önümüzdeki süreçte revize edilen teklifin yeniden TBMM gündemine gelmesi ve kamuoyuyla paylaşılması öngörülüyor.
Rakamlarla
- Hobi bahçelerinde gerçek tarımsal kullanım oranı: %3 - %5 (tahmini)
- En yoğun kaçak yapılaşma görülen bölgeler: Silivri, Çatalca ve çevresi
- En yaygın kullanım: Konut + kısa dönem kiralama
Uzman yorumu
“Üretim yapılıyorsa kullanılsın, ancak rant için kullanılıyorsa yaptırım uygulanmalı. Asıl zorluk bu ayrımın sahada nasıl denetleneceği.”
