Petrol fiyatlarındaki küresel artışın enflasyona etkisini sınırlamak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi, kamu maliyesinde önemli bir gelir kaybına yol açtı. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından kamuoyuna yapılan detaylı açıklamada, özellikle akaryakıt ürünlerinden tahsil edilen ÖTV ve buna bağlı KDV gelirlerinde ciddi gerileme yaşandığı vurgulandı.
mart ayında ÖTV tahsilatı geriledi
Açıklamaya göre petrol ürünlerinden Şubat ayında 44,3 milyar TL ÖTV tahsil edilirken, Mart ayında bu rakam yüzde 18 düşüşle 36,3 milyar TL’ye geriledi. Ancak bu düşüşün kamuoyuna yansıdığı kadar yüksek olmadığı, çünkü tahsilatın dönemsel olarak farklı tarihleri kapsadığı ifade edildi.
Mart ayı tahsilatının, 16 Şubat – 15 Mart dönemine ait olduğu ve petrol fiyatlarındaki asıl yükselişin etkisinin Nisan ayı verilerinde daha net görüleceği belirtildi.
kamuoyu tepkisi
Vergi gelirlerindeki düşüşe rağmen akaryakıt fiyatlarının yüksek seyretmesi, kamuoyunda “vergi indirimi vatandaşa yansımıyor” eleştirilerini beraberinde getirdi. Açıklamada ise eşel mobil sisteminin doğrudan fiyat artışını sınırlamaya yönelik olduğu vurgulandı.
nisan verileri düşüşü netleştirdi
Yetkililer, eşel mobil sisteminin asıl etkisinin Nisan ayında ortaya çıktığını belirtti. Buna göre:
- Nisan ayı ÖTV tahsilatı sadece 6,9 milyar TL oldu
- 4 aylık toplam tahsilat 136,8 milyar TL seviyesinde kaldı
- Yıl sonu hedefi olan 656,5 milyar TL için kalan dönemde 519,7 milyar TL tahsilat gerekiyor
Bu tablo, yıl sonu hedeflerine ulaşmanın zorlaştığını gösteriyor.
rakamlarla kayıp
- 2026 yılı toplam vergi kaybı beklentisi: 600 milyar TL+
- Şu ana kadar oluşan ÖTV kaybı: 86 milyar TL
- Tahsil edilemeyen KDV: 17 milyar TL
- Toplam kayıp (ilk hesaplama): 100 milyar TL+
- Yılın geri kalanında tahsil edilemeyecek KDV: 104 milyar TL (tahmini)
eşel mobil sistemi nasıl etkiliyor?
5 Mart 2026’da yürürlüğe giren eşel mobil sistemi kapsamında, akaryakıt fiyatlarındaki artışlar doğrudan pompa fiyatına yansıtılmak yerine ÖTV’den düşülerek dengeleniyor. Bu nedenle:
- Motorin ve LPG’de maktu ÖTV sıfırlandı
- Benzinde ÖTV 3,02 TL seviyesine kadar geriledi
- ÖTV’den vazgeçilen tutarın KDV’si de tahsil edilmedi
Bu durum, çarpan etkisiyle vergi kaybını büyüttü.
uzman yorumu
Ekonomistler, eşel mobil sisteminin kısa vadede enflasyonu sınırlayıcı etkisi olduğunu ancak orta vadede bütçe dengeleri üzerinde baskı oluşturduğunu belirtiyor. Özellikle petrol fiyatlarının yüksek kalması durumunda, kamu gelirlerinde kalıcı bir erozyon riski öne çıkıyor.
sonuç: bütçe dengesi zorlanabilir
Açıklamada, mevcut petrol fiyatlarının yıl sonuna kadar devam etmesi halinde vergi kaybının 600 milyar TL’yi aşabileceği uyarısı yapıldı. Bu gelişme, önümüzdeki dönemde yeni vergi düzenlemeleri veya mali tedbirlerin gündeme gelebileceğine işaret ediyor. 
