Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılı verilerine göre 65 yaş ve üzeri nüfus son bir yılda 520 bin kişi artarak 9 milyon 437 bine yükseldi. Türkiye’de artık her 10 kişiden biri yaşlı. Buna karşılık, yaşlı anne babaların büyük bir kısmı çocukları tarafından ihmal ediliyor.
Ancak Türk Medeni Kanunu (TMK) 364. maddeye göre, çocukların yaşlı ve bakıma muhtaç ebeveynlerine bakım ve maddi destek sağlama yükümlülüğü bulunuyor. Bu yükümlülüğün ihlali durumunda ise nafaka davası, para cezası ve bir yıla kadar hapis cezası gündeme geliyor.
⚖️ Hukuken yükümlülük açık: Çocuk, yaşlı anne babasına bakmak zorunda
Oya Armutçu'nun Hürriyet'te yer alan haberine göre, Ankara Barosu avukatı Furkan Divrik, konuyla ilgili yaptığı açıklamada şu bilgileri paylaştı:
“Bir çocuk, yaşlanan ve sağlık sorunları yaşayan anne-babasına bakmak zorundadır. Bu yükümlülük hem maddi hem de manevi sorumluluğu kapsar. Aksi durumda Türk Ceza Kanunu’nun 233. maddesi devreye girer ve aile bireylerine bakım sağlamayan kişi cezalandırılır.”
Divrik’e göre, bu yükümlülük yalnızca yoksulluk durumuyla sınırlı değil; barınma, sağlık ve temel ihtiyaçların karşılanmasını da kapsıyor.
Şikâyet ve yaptırım süreci nasıl işliyor?
Yaşlı anne babasına bakmayan kişiler için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, belediyeler ve aile mahkemeleri devreye girebiliyor.
Şikâyetler ALO 183 hattı üzerinden yapılabiliyor.
Savcılığa suç duyurusu da mümkün.
Aile mahkemesinde yardım nafakası davası açılabiliyor.
Ayrıca, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, devlet korumasına aldığı yaşlılar için bakım masraflarını evlada rücu ettirme hakkına sahip.
️ Cezalar neler?
Bakım yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiler hakkında hem cezai hem hukuki yaptırımlar uygulanabiliyor:
TCK 233: Aile bireyine bakım yükümlülüğünü ihmal eden kişiye bir yıla kadar hapis cezası.
TMK 364: Anne-baba, aile mahkemesinde nafaka davası açabiliyor.
TCK 97 ve 232: Terk ve kötü muamele suçları da ayrıca gündeme gelebiliyor.
???? Devletin ve belediyelerin desteği
Bakım yükümlülüğü ihmal edilen yaşlılar için devlet çeşitli destekler sağlıyor:
65 yaş aylığı,
Evde bakım ücreti,
Huzurevi hizmetleri,
Evde sağlık ve yemek hizmetleri.
Yaşlı bireyler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na veya belediyelere başvurarak bu hizmetlerden yararlanabiliyor.
???? Kamuoyu tepkisi
Toplumda artan bireyselleşme ve şehirleşme nedeniyle yaşlı bakımının aile dışına taşındığı görülüyor. Uzmanlara göre, bu durum sosyal dayanışmayı zayıflatıyor ve yaşlıların yalnızlaşmasına yol açıyor.
