Uluslararası Para Fonu (IMF), Orta Doğu’daki artan jeopolitik risklerin küresel ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin kritik bir uyarıda bulundu. IMF Sözcüsü Julie Kozack, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıkların küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 20’sini etkilediğini belirterek, bunun petrol ve doğal gaz piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtığını açıkladı.
Hürmüz Boğazı’ndaki risk küresel arzı tehdit ediyor
Kozack, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının dünya petrolünün ve deniz yoluyla taşınan LNG arzının yaklaşık beşte birine erişimi kestiğini vurguladı. Bölgedeki enerji altyapısının zarar görmesi ise üretim ve sevkiyat süreçlerinde ciddi aksamalara neden oluyor.
IMF’ye göre bu gelişmelerin etkisi üç ana kanaldan hissediliyor:
Emtia fiyatları
Enflasyon ve beklentiler
Finansal koşullar
Petrol fiyatı–enflasyon ilişkisi
Kozack’ın verdiği en dikkat çekici veri ise petrol fiyatları ile enflasyon arasındaki doğrudan ilişki oldu. IMF’nin tarihsel analizlerine göre:
Petrol fiyatı %10 artarsa
Küresel manşet enflasyon yaklaşık 40 baz puan yükseliyor
Küresel büyüme ise %0,1 – %0,2 düşüyor
Bu etkinin kalıcı olup olmayacağı ise fiyat artışının süresine bağlı olarak değişiyor.
Gıda fiyatlarında yeni risk: Gübre krizi 
Enerji krizinin sadece petrol ve gazla sınırlı kalmadığına dikkat çeken IMF, gübre sevkiyatlarındaki aksamanın tarım üretimini de tehdit ettiğini belirtti.
Taşımacılık zincirindeki kırılmalarla birlikte bu durumun:
Gıda fiyatlarını artırabileceği
Enflasyonu daha geniş bir alana yayabileceği
Özellikle gelişmekte olan ülkelerde baskıyı artırabileceği ifade ediliyor
Finansal piyasalarda dalgalanma arttı
Kozack, küresel piyasalarda da risk iştahının azaldığını belirterek şu gelişmelere dikkat çekti:
Hisse senedi piyasalarında düşüş
Tahvil getirilerinde artış
ABD dolarında güçlenme
Gelişmekte olan ülke para birimlerinde değer kaybı
Bu tablo, finansal koşulların sıkılaşmasına ve yatırım iştahının zayıflamasına yol açıyor.
Bölgesel etkiler: Körfez ve Avrupa öne çıkıyor
IMF’nin ilk değerlendirmelerine göre:
Körfez ülkelerinde ekonomik büyümenin yavaşlaması bekleniyor
Avrupa’da en büyük etki enerji fiyatları üzerinden hissedilecek
ABD ekonomisi için ise analizler güncelleniyor
Enerji fiyatlarındaki artış bazı ihracatçı ülkeler için gelir artışı anlamına gelse de üretim kaybı bu avantajı sınırlayabilir.
Merkez bankalarına kritik uyarı
IMF, merkez bankalarına “tetikte olun” çağrısı yaptı. Özellikle:
Enflasyon beklentilerinin kontrol altında tutulması
İkinci tur etkilerin yakından izlenmesi
Para politikası tepkilerinin geciktirilmemesi
gerektiği vurgulandı.
Rakamlarla
%20: Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji arzındaki payı
%50+: Son bir ayda petrol ve gaz fiyatlarındaki artış
+40 baz puan: Petrol %10 arttığında enflasyona etkisi
-%0,2: Küresel büyümede olası düşüş
Uzman yorumu
Enerji fiyat şoklarının enflasyon üzerindeki etkisi genellikle gecikmeli ve kalıcı olabiliyor. Bu nedenle mevcut gelişmeler, sadece kısa vadeli fiyat artışı değil, aynı zamanda küresel ölçekte para politikalarının yeniden sıkılaşması riskini de beraberinde getiriyor.
