Türkiye’de kredi faizlerinde beklenen gevşeme bir türlü gerçekleşmezken, 14-21 Kasım haftasında hem ticari kredi hem de ihtiyaç kredisi faizleri yeniden yükseldi. TCMB’nin politika faizinde kontrollü indirim sürecine girmesine rağmen bankacılık sektöründe kredi maliyetleri artmaya devam ediyor.
Merkez Bankası politika faizinin yüzde 39,5’e inmesine karşın sanayici ve iş insanları hala ortalama yüzde 53,2 ile ticari kredi kullanabiliyor. Tüketici tarafında ise ihtiyaç kredisi faizi yüzde 62,9 seviyesine çıkarak yeniden 60 puanın üzerini gördü.
Rakamlarla: Bir haftada faizlerdeki değişim
Ticari kredi faizi: +0,36 puan → %53,18
İhtiyaç kredisi faizi: +1,89 puan → %62,92
1 aya kadar vadeli mevduat: %46,56
3 aya kadar vadeli mevduat: %47,91
1 yıl üzeri vadeli mevduat: 4,37 puan artışla %29,84
Altına yöneliş bankaların maliyetini artırdı
Politika faizindeki 10,5 puanlık düşüşe rağmen bankalar aynı yönde hareket etmedi. TCMB’nin gevşeme adımlarına karşılık, özellikle son aylarda hızlanan altına talep, mevduat faizlerinde yükselişi tetikledi.
Tasarruf sahiplerinin TL mevduattan çıkarak altına yönelmesi;
bankaların topladığı fon miktarını düşürdü,
TL likiditesini daralttı,
mevduat faizlerinin artmasına,
artan fonlama maliyeti nedeniyle kredi faizlerinin de yükselmesine yol açtı.
Uzman yorumu
Ekonomistler, bankaların faiz indirmek için uygun şartların oluşmadığı görüşünde.
Sektörde kredi faizlerinin düşmemesinin başlıca nedenleri:
Bankaların artan fonlama ve bilanço maliyetleri
Enflasyon ve kur riskleri
Mevduat faizlerindeki sert yükseliş
Talep yönetimi ve risk primi
TL likiditesindeki daralma
21 Kasım itibarıyla bankaların uyguladığı faizler, piyasa katılımcılarının %23,49 olan, reel sektörün ise %35,70 seviyesindeki enflasyon beklentilerinin oldukça üzerinde seyrediyor. Bu durum kredi maliyetlerinin reel sektörde üretimi ve yatırım iştahını baskıladığını ortaya koyuyor.
Ticari kredi faizi yeniden yükselişe geçti
Ticari kredi faizleri 17 Ekim'de yüzde 52,55 ile son bir yılın en düşük seviyesine gerilemişti. Ancak iki haftalık kısa düşüş sürecinin ardından 14-21 Kasım haftasında yeniden yükselerek yüzde 53,18 düzeyine çıktı.
Her ne kadar yıllık TÜFE yüzde 33’ün altına inse de ticari kredi faizi gerçekleşen enflasyonun 20 puan, reel sektörün beklentisinin 18 puan üzerinde bulunuyor.
İhtiyaç kredisi faizinde sert artış
En yüksek artış ise tüketici cephesinde yaşandı.
İhtiyaç kredilerinin yıllık basit faizi bir haftada 1,89 puan artarak %62,92 oldu. Aralık ayında %70 seviyelerinden gerileyen ihtiyaç kredileri, kasım ayının son veri haftasında yeniden tırmanışa geçti.
Bankalar açısından en yüksek kârlılığın sağlandığı ihtiyaç segmenti, talebin canlılığını korumasıyla faizlerde aşağı yönlü bir hareket göstermiyor.
Konut ve taşıt kredileri daha düşük kaldı
Teminatlı olması nedeniyle risk primi daha düşük olan konut ve taşıt kredilerinde ise nispeten daha düşük faizler uygulanıyor:
Taşıt kredisi faizi: %35,11
Konut kredisi faizi: %37,70
Konut kredisi ortalamasının nispeten düşük kalmasında kamu bankalarının uyguladığı siyasi etkili düşük oranlar belirleyici oluyor.
Naki Bakır'ın Dünya'daki makalesinden yararlanarak hazırlandı
