Ekonomim'den Şebnem Turhan'ın haberine göre;
Türkiye’de sıkı para politikası ve kredi düzenlemeleri, otomobil finansmanında dengeleri değiştirdi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre bankacılık sektöründe taşıt kredisi hacmi son iki yılda belirgin şekilde daralırken, tüketiciler alternatif finansman yöntemlerine yöneldi.
Bankacılık verileri, taşıt kredisi bakiyesinin geçen yıla göre yaklaşık yüzde 30, iki yıl öncesine göre ise yüzde 50 civarında gerilediğini gösteriyor. Toplam bireysel taşıt kredisi bakiyesi 45 milyar lira seviyesine inerken, sektör kaynakları talepte ciddi bir zayıflamaya işaret ediyor.
Sıkı para politikası kredi talebini baskıladı
Haziran 2023’ten bu yana uygulanan sıkı para politikasıyla birlikte yükselen faiz oranları, tüketici davranışlarında ayrışma yarattı. İhtiyaç kredilerine talep görece canlı kalırken, taşıt kredilerinde belirgin bir yavaşlama yaşandı.
BDDK’nın getirdiği büyüme sınırları, vade kısıtları ve kredi tutarına bağlı finansman oranları da bu daralmayı hızlandırdı. Mevcut düzenlemelere göre taşıt kredilerinde hem vade süresi hem de krediyle karşılanabilecek araç değeri sınırlandırılıyor.
Tasarruf finansmanı hızlı büyüyor
Bankalardaki daralmaya karşılık tasarruf finansmanı sektörü son üç yılda güçlü bir ivme yakaladı. 2023’te yaklaşık 370 bin olan müşteri sayısı, 2025 itibarıyla 1,1 milyonun üzerine çıktı. Aynı dönemde işlem hacmi ise katlanarak 1 trilyon liranın üzerine ulaştı.
Sektör temsilcilerinden edinilen bilgilere göre, bu büyümede en büyük pay otomobil alımlarına ait. Önceki yıllarda konut ağırlıklı olan sistemde, bugün işlemlerin yaklaşık yüzde 75’i taşıt finansmanı için yapılıyor.
Zirveden sert düşüş
BDDK verilerine göre taşıt kredisi bakiyesi, 29 Aralık 2023 haftasında ulaştığı 95,8 milyar liralık zirveden yaklaşık yüzde 53 gerileyerek 2026 Nisan itibarıyla 45 milyar lira seviyesine indi.
Toplam krediler içindeki payı da aynı dönemde yüzde 1,22’den yüzde 0,3’e düştü. Tüketici kredileri içindeki pay ise yüzde 3,6’dan yüzde 0,73’e kadar geriledi.
En sert daralma kamu mevduat bankalarında yaşanırken, özel ve yabancı bankalarda da düşüş dikkat çekti.
Regülasyon farkı tercihleri etkiliyor
Uzmanlara göre tüketicilerin tasarruf finansmanına yönelmesinde en önemli etkenlerden biri regülasyon farkı. Bankalarda peşinat, vade ve kredi oranı gibi sınırlamalar bulunurken, tasarruf finansmanı sisteminde bu koşullar daha esnek uygulanıyor.
Bu modelde tüketiciler ödeme planlarını daha serbest belirleyebilirken, peşinat da çoğu zaman isteğe bağlı tutuluyor. Bu esneklik, özellikle yüksek fiyatlı otomobillerde alternatif finansman arayışını güçlendiriyor.
Finansman tercihlerinde yeni dönem
Veriler, Türkiye’de otomobil alımında finansman tercihlerinin yeniden şekillendiğine işaret ediyor. Banka kredilerinin payı hızla azalırken, tasarruf finansmanı modeli daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşıyor.
Ekonomistler, mevcut para politikası ve düzenlemeler sürdüğü sürece bu eğilimin kısa vadede değişmesinin zor olduğunu değerlendiriyor.
